Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)

merkatal tratuak nire aldera makurtzen ziren beti ere;

A cubierto de esos esplendores sell?ronse los acuerdos;

Des arrangements se conclurent sous le couvert de toutes ces splendeurs ;

Under cover of all these splendors negotiations were concluded;

jokaldioro garaile ateratzen den jokalaria nintzen, nonbait.

las negociaciones me fueron invariablemente favorables, segu? siendo el jugador que gana todas las manos.

les marchandages me furent invariablement favorables ; je restais le joueur qui gagne ? tout coup.

the bargaining invariably ended in my favor; I continued to be the player who wins at every throw.

Negua Antiokiako jauregian eman genuen, bestorduz aztiei neure etorkizunaren berri eman ziezadatela eskatua nieneko jauregi hartantxe.

El invierno transcurri? en aquel palacio de Antioqu?a donde anta?o hab?a pedido a los hechiceros que me iluminaran el porvenir.

L'hiver se passa dans ce palais d'Antioche o? j'avais jadis demand? aux sorciers de m'?clairer sur l'avenir.

The winter was passed in that palace of Antioch where in other days I had besought soothsayers to enlighten me as to the future.

Baina etorkizunak aurrerantzean ez ziezadakeen ezer berririk ekar, mesederako izan zitekeenik ezer ez, behintzat.

Pero el porvenir ya no pod?a darme nada, o por lo menos nada que pasara por un don.

Mais l'avenir ne pouvait d?sormais rien m'apporter, rien du moins qui p?t passer pour un don.

But from now on the future had nothing to bring me, nothing at least which could count as a gift.

Nire mahats-biltzeak eginik zeuden;

Mis vendimias estaban hechas;

Mes vendanges ?taient faites ;

My harvests were in;

bizitzaren muztioak upela goraino beterik zeukan.

el mosto de la vida llenaba la cuba.

le mo?t de la vie emplissait la cuve.

life's heady wine filled the vats to overflowing.

Egia da neure patua atontzeari utzia niola, baina garai batean hain arduratsuki landuak nitu?n diziplina haiek ez zitzaizkidan, zegoeneko, giza bokazio baten lehendabiziko maila baten agergarri bezala baizik agertzen;

Verdad es que hab?a dejado de ordenar mi propio destino, pero las disciplinas cuidadosamente elaboradas de anta?o s?lo me parec?an ahora la primera etapa de una vocaci?n humana;

J'avais cess?, il est vrai, d'ordonner mon propre destin, mais les disciplines soigneusement ?labor?es d'autrefois ne r?apparaissaient plus que comme le premier stage d'une vocation d'homme ;

I had ceased to control my own destiny, it is true, but the disciplines so carefully worked out in earlier years seemed now to me no more than the first stage of a man's vocation;

zera ziren haiek niretzat, dantzari batek daramatzan kateak bezalakoak, beraietaz jaregitean hobeki jauzkatzeko ez bestetarako balio dutenak, alegia.

con ellas pasaba lo que con las cadenas de que un bailar?n se carga a fin de saltar mejor cuando las arroja.

il en ?tait d'elles comme de ces cha?nes qu'un danseur s'oblige ? porter pour mieux bondir quand il s'en s?pare.

they were like those chains which a dancer makes himself wear in order to leap the higher after casting them off.

Zenbait puntutan, eutsi egiten nion austeritateari:

En ciertos puntos mi austeridad se manten?a;

Sur certains points, l'aust?rit? persistait :

On certain points austerity was still the rule:

gaueko bigarren beilaren aurretik ardorik zerbitza ez ziezadaten emana nu?n aginduak zutik zirauen:

segu?a prohibiendo que sirvieran vino antes de la segunda guardia nocturna;

je continuais ? interdire qu'on serv?t du vin avant la seconde veille nocturne :

I continued to forbid the serving of wine before the second watch at night;

ondotxo g?goan baineukan, hantxe bertan, zur landuzko mahai haietxen gainean, Trajanoren eskua nola ikusia nuen dardar baldarka.

me acordaba de haber visto, sobre esas mismas mesas de madera pulida, la mano temblorosa de Trajano.

je me souvenais d'avoir vu, sur ces m?mes tables de bois poli, la main tremblante de Trajan.

I remembered the sight of Trajan's trembling hand on those same tables of polished wood.

Baina badira bestelako orditasunak ere.

Pero hay otras formas de embriaguez.

Mais il est d'autres ivresses.

But there are other forms of inebriation.

Ez zen inolako itzalik soslaitzen nire egunen gainean, ez heriotzarenik, ez ausiabartzarenik-ezta nork bere buruari pairarazten dion beste derrota ezkutuago horrenik ere-, ez adinarenik, azken hau halako batean etorri ere laster etortzekoa zela banekien arren. Eta, hala ere, lehia bizian bizi nintzen, ordu haietariko bakoitza aldi berean ederrena eta azkena bailitzan.

Ninguna sombra se perfilaba sobre mis d?as, ni la muerte, ni la derrota-aun esa m?s sutil que nos infligimos a nosotros mismos-, ni la vejez que sin embargo acabar?a por llegar. Pero me apresuraba, como si cada una de esas horas fuese a la vez la m?s bella y la ?ltima.

Aucune ombre ne se profilait sur mes jours, ni la mort, ni la d?faite, ni cette d?route plus subtile qu'on s'inflige ? soi-m?me, ni l'?ge qui pourtant finirait par venir. Et cependant, je me h?tais, comme si chacune de ces heures ?tait ? la fois la plus belle et la derni?re.

Though no shadow was cast on my days, whether death, defeat, or that subtle undoing which is self-inflicted, or age (which nevertheless would surely come), yet I was hurrying, as if each one of those hours was the most beautiful, but also the last of all.

Arte magikoen ikerkuntzari serioski emanak zir?n zenbait jakintsu-talderekin harremanetan jartzeko abagunea eskainia zidaten Asia txikian egin ohi nitu?n egonaldi naharoek.

Mis frecuentes estad?as en Asia Menor me hab?an puesto en contacto con un peque?o grupo de hombres dedicados seriamente a las artes m?gicas.

Mes fr?quents s?jours en Asie Mineure m'avaient mis en contact avec un petit groupe de savants s?rieusement adonn?s ? la poursuite des arts magiques.

My frequent sojourns in Asia Minor had put me in touch with a small group of scholars seriously concerned with the study of magic arts.

Mende bakoitzak baditu bere ausartziak:

Cada siglo tiene sus audacias;

Chaque si?cle a ses audaces :

Each century has its particular daring:

gure honetan bizi diren izpiriturik onenak, gero eta nabarmenkiago eskolako deklamazio huts bilakatzen ari den filosofia makaldu batez nekaturik, gogara ibili ohi dira aztarrika gizonarentzat debeku diren magiaren mugaldeetan barrena harat eta honat.

los esp?ritus m?s excelsos del nuestro, cansados de una filosof?a que se va reduciendo a las declamaciones escolares, terminan por rondar esas fronteras prohibidas al hombre.

les meilleurs esprits du n?tre, las d'une philosophie qui tourne de plus en plus aux d?clamations d'?cole, se plaisent ? r?der sur ces fronti?res interdites ? l'homme.

the boldest minds of our time, weary of a philosophy which grows more and more academic, are venturing to explore those frontiers forbidden to mankind.

Tiron, Bibloseko Filonek feniziar magia zaharreko sekretu batzuk ezagutaraziak zizkidan;

En Tiro, Fil?n de Biblos me hab?a revelado ciertos secretos de la antigua magia fenicia;

? Tyr, Philon de Byblos m'avait r?v?l? certains secrets de la vieille magie ph?nicienne ;

In Tyre, Philo of Byblus had revealed to me certain secrets of ancient Phoenician magic;

oraingo honetan, Antiokiaraino lagundu ninduen.

me acompa?? ahora a Antioqu?a.

il me suivit ? Antioche.

he continued in my suite to Antioch.

Han bizi z?n Noumenios delako hark arimaren izaerari buruzko Platonen mitoen interpretazio aski uzkurra ematen zuen, baina azalpen-mota hark berak, bere hartan hartuta ere, urrutira eramango zukeen Noumeniosena baino izpiritu ausartagoa zuke?n edonor.

Numenio interpretaba t?midamente los mitos de Plat?n sobre la naturaleza del alma, pero sus ideas hubieran llevado lejos a un esp?ritu m?s osado que el suyo.

Noum?nios y donnait des mythes de Platon sur la nature de l'?me une interpr?tation qui restait timide, mais qui e?t men? loin un esprit plus hardi que le sien.

There Numenius was giving a new interpretation to Plato's myths on the nature of the soul; his theories remained somewhat timid, but they would have led far a hardier intelligence than his own.

Haren dizipuluak ohituta zeuden demonioei dei egiten:

Sus disc?pulos evocaban los demonios:

Ses disciples ?voquaient les d?mons :

His disciples could summon spirits;

beste jolas bat izan zen hura niretzat, beste edozein bezalakoa.

aquello fue un juego como tantos otros.

ce fut un jeu comme un autre.

for us that was a game like many another.

Nire ametsen osagarri eta muin berberarekin eginda zeudela zirudit?n irudi arraro batzuk agertu zitzaizkidan styraxaren ke-lanbroen artean, zabunkatu ziren, ezabatu ziren, eta ez zidaten utzi nik banezagu?n aurpegi bizi batekin halako antza ba ote zuteneko susmoa besterik.

Extra?as figuras que parec?an hechas con la m?dula misma de mis ensue?os se me aparecieron en el humo del styrax, oscilaron, se fundieron, dej?ndome tan s?lo la sensaci?n de una semejanza con Un rostro conocido y viviente.

D'?tranges figures qui semblaient faites de la moelle m?me de mes songes m'apparurent dans la fum?e du styrax, oscill?rent, se fondirent, ne me laissant que le sentiment d'une ressemblance avec un visage connu et vivant.

Strange faces which seemed made of the very marrow of my dreams appeared to me in the smoke of the incense, then wavered and dissolved, leaving me only the feeling that they resembled some known, living visage.

Beharbada guzti hura txerpolari baten truko hutsa zen, besterik gabe; baina kasu hartan, txerpolariak ongi zekien bere ofizioa.

Quiz? todo aquello no pasaba de un simple truco de saltimbanqui; si lo era, el saltimbanqui conoc?a su oficio.

Tout cela n'?tait peut-?tre qu'un simple tour de bateleur : en ce cas, le bateleur savait son m?tier.

All that was no more, perhaps, than a mere juggler's trick, but in this case the juggler knew his trade.

Gaztetan izandako joerari segida emanaz, berriro lotu nintzaion anatomiaren ikerkuntzari, baina oraingo helburua ez zen jadanik gorputzaren egitura jakintsuki aztertzea.

Me puse a estudiar otra vez anatom?a, como en mi juventud, pero ya no lo hac?a para considerar la estructura del cuerpo.

Je me remis ? l'?tude de l'anatomie, effleur?e dans ma jeunesse, mais ce n'?tait plus pour consid?rer sagement la structure du corps.

I went back to the study of anatomy, barely approached in my youth, but now it was no longer a question of sober consideration of the body's structure.

arima eta haragia elkarrekin nahasten diren, ametsak errealitateari erantzun ez-ezik zenbaitetan aurrea hartu ere egiten dion eta bizitzak eta heriotzak beren ezaugarriak eta beren mozorroak elkarren artean trukatu ohi dituzten giza anatomiaren eremu bitartekari horiekiko, alegia.

Hab?ase despertado en mi la curiosidad por esas regiones intermedias donde el alma y la carne se confunden, donde el sue?o responde a la realidad y a veces se le adelanta, donde vida y muerte intercambian sus atributos y sus m?scaras.

La curiosit? m'avait pris de ces r?gions interm?diaires o? l'?me et la chair se m?langent, o? le r?ve r?pond ? la r?alit?, et parfois la devance, o? la vie et la mort ?changent leurs attributs et leurs masques.

I was seized with curiosity to investigate those intermediate regions where the soul and the flesh intermingle, where dream echoes reality, or sometimes even precedes it, where life and death exchange attributes and masks.

Hermogenes nire medikuak gaitzetsi egiten zituen honelako esperientziok; dena den, fenomeno horien inguruan lanean ari zir?n zenbait petrikilo ezagutarazi zizkidan.

Herm?genes, mi m?dico, desaprobaba esos experimentos, pero acab? haci?ndome conocer a ciertos colegas que se ocupaban de esas cosas.

Mon m?decin Hermog?ne d?sapprouvait ces exp?riences ; il me fit n?anmoins conna?tre un petit nombre de praticiens qui travaillaient sur ces donn?es.

My physician Hermogenes disapproved of such experiments, but nevertheless he acquainted me with a few practitioners who worked along these lines.

Haiekin batera saio asko egin nuen, arimaren egonlekua zein zen bilatu nahirik, arima gorputzarekin estekatzen duten lokarriak aurkitu eta berorietatik askatzeko arimak zenbat denbora behar duen igartzeko ahaleginetan.

A su lado trat? de localizar el asiento del alma, de hallar los lazos que la atan al cuerpo, midiendo el tiempo que tarda en desprenderse de ellos.

J'essayai avec eux de localiser le si?ge de l'?me, de trouver les liens qui la rattachent au corps, et de mesurer le temps qu'elle met ? s'en d?tacher.

I tried with them to find the exact seat of the soul and the bonds which attach it to the body, and to measure the time which it takes to detach itself.

Animalia bat baino gehiago sakrifikatu genuen bilakuntza haiek zirela karia.

Algunos animales fueron sacrificados en esas investigaciones.

Quelques animaux furent sacrifi?s ? ces recherches.

Some animals were sacrificed to this research.

Satyrus kirurgilariak bere klinikara eraman ninduen hil-hurranen azken uneak adi-adi behatzeko.

El cirujano S?tiro me llev? a su cl?nica para que asistiera a la agon?a de los moribundos.

Le chirurgien Satyrus m'emmena dans sa clinique assister ? des agonies.

The surgeon Satyr us took me into his hospital to witness death agonies.

Deblauki adierazten genizkion batak besteari geure amets eta kezkak:

So??bamos en voz alta:

Nous r?vions tout haut :

We speculated together:

arima gorputzaren betegintzarre gorena besterik ez ote da, existitzearen atsekabe eta atseginaren agerkunde hauskorra besterik ez?

?Ser? el alma la culminaci?n suprema del cuerpo, fr?gil manifestaci?n del dolor y el placer de existir?

l'?me n'est-elle que le supr?me aboutissement du corps, manifestation fragile de la peine et du plaisir d'exister ?

is the soul only the supreme development of the body, the fragile evidence of the pain and pleasure of existing?

Edota, aitzitik, bere irudira modelaturiko gorputz hau baino aintzinagokoa ote da, gorputza, beraz, arimaren iragaitzazko tresna gisa soilki-gaizki edo ongi-balio duen molde bat besterik ez dela?

?O bien, por el contrario, es m?s antigua que ese cuerpo modelado a su imagen y que le sirve bien o mal de instrumento moment?neo?

Est-elle au contraire plus antique que ce corps model? ? son image, et qui, tant bien que mal, lui sert momentan?ment d'instrument ?

Is it, on the contrary, more ancient than the body, which is modeled on its image and which serves it momentarily, more or less well, as instrument?

Berrezar ote dezakegu arima haragiaren barruan, bizitza deitzen dugun batasun estu hori, bizitza den energia-errekuntza hori, bien artean birsortuz?

?Es v?lido imaginarla en el interior de la carne, establecer entre ambas esa estrecha uni?n, esa combusti?n que llamamos vida?

Peut-on la rappeler ? l'int?rieur de la chair, r?tablir entre elles cette union ?troite, cette combustion que nous appelons la vie ?

Can it be called back inside the flesh, re-establishing with the body that close union and mutual combustion which we name life?

Arimek zeinek bere nortasun berekia baldin badute, truka ote daitezke elkarren artean, joan ote daitezke izaki batengandik beste batengana, bi amorantek musu bat dela medio fruta-mokau bat edo ardo-tragoskada bat batak besteari pasatzen dioten modura?

Si las almas poseen identidad propia, ?pueden intercambiarse, ir de un ser a otro como el bocado de fruta, el trago de vino que dos amantes se pasan en un beso?

Si les ?mes poss?dent leur identit? propre, peuvent-elles s'?changer, aller d'un ?tre ? l'autre comme le quartier de fruit, la gorg?e de vin que deux amants se passent dans un baiser ?

If souls possess an identity of their own, can they be interchanged, going from one being to another like a segment of fruit or the sip of wine which two lovers exchange in a kiss?

Jakintsu den edozeinek urte batean hamaika bider aldatzen du gauza hauekiko bere iritzia;

Sobre estas cosas, todo estudioso cambia veinte veces por a?o de opini?n;

Tout sage change vingt fois par an d'avis sur ces choses ;

Every philosopher changes his opinion about these things some twenty times a year;

eskeptizismoa batetik eta jakin-mina bestetik, entusiasmoa eta ironia, elkarrekin tirabiran eta sesioan zebiltzan nire baitan.

en m? el escepticismo luchaba con el deseo de saber, y el entusiasmo con la iron?a.

le scepticisme le disputait en moi ? l'envie de savoir et l'enthousiasme ? l'ironie.

in my case skepticism contended with desire to know, and enthusiasm with irony.

Baina erabat konbentziturik nengoen egintzen hondakin ?imi?o eta guztiz mehar bati bakarrik uzten diola gure adimenak gureganaino iristen;

Pero estaba convencido de que nuestra inteligencia s?lo deja filtrar hasta nosotros un magro residuo de los hechos;

Mais je m'?tais convaincu que notre intelligence ne laisse filtrer jusqu'? nous qu'un maigre r?sidu des faits :

But I felt convinced that our brain allows only the merest residue of facts to filter through to us:

sentsazioaren mundu ilun horri, hainbat eguzki itsugarri izarniatu eta jiraka ibili ohi dabiltzan gau beltz horri, gero eta interesgarriago neritzon.

de m?s en m?s me interesaba el mundo oscuro de la sensaci?n, negra noche donde fulguran y ruedan soles enceguecedores.

je m'int?ressais de plus en plus au monde obscur de la sensation, nuit noire o? fulgurent et tournoient d'aveuglants soleils.

I began to be more and more interested in the obscure world of sensation, dark as night, but where blinding suns mysteriously flash and revolve.

Garai bertsuan Flegonek, anima erratuen ixtorioak biltzea oso gogoko baitzuen, "Korintoko Emaztegaia" deritzanarena kontatu zigun arrats batean, haren egiazkotasunaren alde bere hitzaren bermea eskainiz.

En aquel entonces, Fleg?n, que coleccionaba historias de fantasmas, nos cont? una noche la de la novia de Corinto, asegur?ndonos que era aut?ntica.

Vers la m?me ?poque, Phl?gon, qui collectionnait les histoires de revenants, nous raconta un soir celle de La Fianc?e de Corinthe dont il se porta garant.

Near this same period Phlegon, who was a collector of ghost stories, told us one evening the tale of The Bride of Corinth, vouching for its authenticity.

Amodioak arima bat lurbirara berriro ekarri eta aldi labur baterako gorputz bat ematen dioneko abentura hark denok hunkitu gintuen, nahiz-eta sakontasun-maila diferentetan.

Aquella aventura, en la que el amor devuelve un alma a la tierra y le da temporariamente un cuerpo, nos emocion? a todos, aunque de manera m?s o menos profunda.

Cette aventure o? l'amour ramenait une ?me sur la terre, et lui rendait temporairement un corps, ?mut chacun de nous, mais ? des profondeurs diff?rentes.

That adventure, wherein love brings a soul back to earth and temporarily grants it a body, moved each one of us, though at different depths.

Batzuk antzeko esperientziaren bat burutzen saiatu ziren:

Muchos intentaron una experiencia an?loga:

Plusieurs tent?rent d'amorcer une exp?rience analogue :

Several tried to set up a similar experiment:

Satyrusek hamaika ahalegin egin zituen Aspasius bere maisu zenari deika, harekin halako itun bat-edo egina omen zuela-eta, sekulan konpliten ez diren horietakoa noski, zeinaren arabera hiltzen direnek bizirik dirautenei heriotzaren ondoko gauzen berri emateko agintzaria egiten baitiete.

S?tiro se esforz? por evocar a su maestro Aspasio, que hab?a hecho con ?l uno de esos pactos jam?s cumplidos por los cuales los que mueren prometen dar noticias a los vivientes.

Satyrus s'effor?a d'?voquer son ma?tre Aspasius, qui avait fait avec lui un de ces pactes, jamais tenus, aux termes desquels ceux qui meurent promettent de renseigner les vivants.

Satyrus attempted to evoke his master Aspasius, with whom he had made one of those pacts (never kept) according to which those who die promise to give information to the living.

Antinook promes horixe bera egin zidan orduan, baina nik ez nion jaramon handirik egin, ez bainuen, noski, mutiko hura ni baino lehen hilko zela pentsatzeko ez arrazoirik ez susmorik txikiena bera ere.

Ant?noo me hizo una promesa del mismo g?nero, que tom? a la ligera pues nada me llevaba a suponer que aquel ni?o no me sobrevivir?a.

Antino?s me fit une promesse du m?me genre, que je pris l?g?rement, n'ayant aucune raison de croire que cet enfant ne me survivrait pas.

Antinous made me a promise of the same nature, which I took lightly, having no reason to believe that the boy would not survive me.

Filon gogotik aritu zen bere emazte hila berragertarazteko ahaleginetan.

Fil?n se esforz? por hacer aparecer a su esposa muerta.

Philon chercha ? faire appara?tre sa femme morte.

Philo sought to bring back his dead wife.

Baimena eman nuen neure gurasoen izenak esan zitzaten, baina halako ahalketasun batek eragotzi egin zidan han Plotinaren izena ahozkatzen uztea.

Permit? que se pronunciaran los nombres de mi padre y mi madre, pero una especie de pudor me impidi? evocar a Plotina.

Je permis que le nom de mon p?re et de ma m?re fussent prononc?s, mais une sorte de pudeur m'emp?cha d'?voquer Plotine.

I permitted the names of my father and my mother to be pronounced, but a certain delicacy kept me from evoking Plotina.

Porrot egin zuten saio guzti haiek.

Ninguna de esas tentativas tuvo ?xito;

Aucune de ces tentatives ne r?ussit.

Not one of these attempts succeeded.

Baina zabalik zeuden, harez gero, zenbait ate misteriotsu.

pero hab?amos abierto puertas extra?as.

Mais d'?tranges portes s'?taient ouvertes.

But some strange doors had been opened.

Bestetan bezala, Antiokiatik abiatu baino egun gutxi batzuk lehenago, Cassius mendiaren gailurrera joan nintzen bertan sakrifizio bat eskaintzera.

Pocos d?as antes de partir de Antioqu?a, fui como anta?o a sacrificar a la cima del monte Casio.

Peu de jours avant le d?part d'Antioche, j'allai sacrifier comme autrefois sur le sommet du mont Cassius.

A few days before the departure from Antioch I went to offer sacrifice, as in other years, on the summit of Mount Casius.

Igoera gauez egin genuen:

La ascensi?n se cumpli? de noche;

L'ascension fut faite de nuit :

The ascent was made by night;