Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)

Jira aski gogaikarri guzti haiek nire buruan halako eraikuntza-egitasmo interesgarri batzuk ernarazteko, behinik behin, balio izan zuten.

De aquellas giras asaz fastidiosas nacieron grandes proyectos edilicios.

De grands projets ?dilitaires prirent forme au cours de ces tourn?es assez fastidieuses.

Great building projects took shape in the course of all these somewhat tedious rounds.

Erlijioak Alexandrian negozioak bezain ugari eta ezberdin dira: produktuaren kalitatea, ordea, ez zait fidagarriegia iruditzen.

En Alejandr?a las religiones son tan variadas como los negocios, pero la calidad del producto me parece m?s dudosa.

Les religions sont ? Alexandrie aussi vari?es que les n?goces : la qualit? du produit est plus douteuse.

The religions in Alexandria are as varied as the trades; the quality of the product, however, is more doubtful.

Kristauak dira, batez ere, beren alferrikako sekta-ugarikeriaren aukeraren maukerarekin, horretan gehien nabarmentzen direnak.

Los cristianos, sobre todo, se distinguen por una abundancia in?til de sectas.

Les chr?tiens surtout s'y distinguent par une abondance de sectes au moins inutile.

The Christians especially distinguish themselves there by a multiplication of sects which is, to say the least, useless;

Baziren bi berritsu, Valentino eta Basilides, beti elkarren aurkako azpijokoan ibili ohi zirenak, erromatar polizia beraiek hurbiletik jagotera behartua ere aurkitzen zelarik.

Dos charlatanes, Valentino y Bas?lides, intrigaban el uno contra el otro, vigilados de cerca por la polic?a romana.

Deux charlatans, Valentin et Basilide, intriguaient l'un contre l'autre, surveill?s de pr?s par la police romaine.

two charlatans among them, Valentinus and Basilides, were intriguing against each other, closely watched over by the Roman police.

Egiptiar populuxkaren ahetza bapo baliatzen zen bere erlijioaren edozein ospakizun erritualez, makila eskuan hartu eta atzerritarrei lehia bizian erasotzeko;

La hez del pueblo egipcio aprovechaba cada observancia ritual para precipitarse garrote en mano sobre los extranjeros;

La lie du peuple ?gyptien profitait de chaque observance rituelle pour se jeter, gourdin en main, sur les ?trangers ;

As for the Egyptian populace, the lowest level took advantage of each of their own ritual festivities to throw themselves, cudgel in hand, upon foreigners;

Apis idiaren heriotzak istilu gehiago eragiten ditu Alexandrian, Erroman enperadore baten ondorengotzak baino.

la muerte del buey Apis provoca m?s motines en Alejandr?a que una sucesi?n imperial en Roma.

la mort du b?uf Apis provoque plus d'?meutes ? Alexandrie qu'une succession imp?riale ? Rome.

the death of the bull Apis provokes more uprisings in that city than an imperial succession in Rome.

Hango jende modazaleak noiznahi aldatzen du bere jainkoa beste batengatik, gainerako tokietan medikuaz aldatu ohi den bezala, baina arrakasta eskas berberarekin, noski.

Las gentes a la moda cambian all? de dios como en otras partes se cambia de m?dico, y no con mejor suerte.

Les gens ? la mode y changent de dieu comme ailleurs on change de m?decin, et sans plus de succ?s.

Fashionable people change gods there as elsewhere they change doctors, and with about as much success.

Urrea dute, dena dela, benetako idolo bakarra:

Pero su ?nico ?dolo es el oro:

Mais l'or est leur seule idole :

But gold is their only idol:

ez dut inon hangoak baino eskale lotsagabeagorik ikusi.

en ninguna parte he visto pedig?e?os m?s desvergonzados.

je n'ai vu nulle part solliciteurs plus ?hont?s.

nowhere have I seen more shameless importuning.

Han-hemenka, ugariak ziren nire hobariak eta emaitzak goraipatzen zituzt?n inskripzio ponposoak, baina populazio hura zalantzarik gabe aise ordain zezake?n zerga baten zamaz arintzeari uko egin nionean, berehalaxe aienatu zitzaidan jendilaje haren onginahia.

En todas partes surg?an inscripciones pomposas para conmemorar mis beneficios, pero mi negativa a suprimir un impuesto que la poblaci?n estaba en condiciones de pagar, no tard? en enajenarme la buena voluntad de aquella turba.

Des inscriptions pompeuses s'?tal?rent un peu partout pour comm?morer mes bienfaits, mais mon refus d'exon?rer la population d'une taxe, qu'elle ?tait fort ? m?me de payer, m'ali?na bient?t cette tourbe.

Grandiose inscriptions were displayed all about to commemorate my benefactions, but my refusal to exempt the inhabitants from a tax which they were quite able to pay soon alienated that rabble from me.

Nirekin zebiltz?n bi gizaseme gazte haiek behin eta berriro izan ziren irainduak;

Los dos j?venes que me acompa?aban fueron repetidamente insultados:

Les deux jeunes hommes qui m'accompagnaient furent insult?s ? plusieurs reprises ;

The two young men who accompanied me were insulted more than once:

Luciusi bere luxua, egia esan gehiegizkoa, jaukikatzen zitzaion; Antinoori, berriz, bere jatorri iluna, beroni buruz, zabaldu ere, makina bat ixtorio funtsgabe zabaltzen zelarik;

a Lucio le reprochaban su lujo, por lo dem?s excesivo; a Ant?noo, su origen oscuro, sobre el cual corr?an absurdas historias;

on reprochait ? Lucius son luxe, d'ailleurs excessif ; ? Antino?s son origine obscure, au sujet de laquelle couraient d'absurdes histoires ;

Lucius was reproached for his lavish expenditures, which, it must be admitted, were excessive, and Antinous for his obscure origin, on the subject of which ran absurd rumors;

bioi, nigan omen edo bide zuten eragina.

a ambos, el ascendiente que les atribu?an sobre mi.

? tous deux, l'ascendant qu'on leur supposait sur moi.

both were blamed for the ascendancy which they were supposed to have over me.

Azkeneko salaketa hau irrigarria zen, zinez:

Este ?ltimo cargo era rid?culo:

Cette derni?re assertion ?tait ridicule :

This last assumption was ridiculous:

Luciusek, arazo publikoei buruz beti ere halako iritzi harrigarriki zorrotz eta sakonak ematen bazituen ere, ez zuen inolako eragin politikorik; Antinook, berriz, ahaleginik ere ez zuen egiten alor horretan.

Lucio, que juzgaba las cuestiones p?blicas con una sorprendente perspicacia, no ten?a la menor influencia pol?tica, y Ant?noo no se preocupaba por tenerla.

Lucius, qui jugeait des affaires publiques avec une perspicacit? surprenante, n'avait pourtant aucune influence politique ;

Lucius, whose judgment in public affairs was surprisingly acute, nevertheless had no political influence whatsoever; Antinous did not aspire to it.

Patriziar gazteak, mundua ondotxo ezagutzen baitzuen, barre besterik ez zuen egin irain haiek zirela eta ez zirela. Baina Antinook galanki sufritu zuen.

El joven patricio, conocedor del mundo, se limitaba a re?rse de los insultos; pero Ant?noo sufri?.

Antino?s n'essayait pas d'en avoir. Le jeune patricien, qui connaissait le monde, ne fit que rire de ces insultes.

The young patrician, knowing the ways of the world, merely laughed at the jibes, but they were cause for suffering to Antinous.

Juduek, Judeako beren erlijiokideek hartara akuilaturik, mikaztu egiten zuten, ahal zut?n modurik onenean, jadanik aski garratza bihurtua z?n ore hura.

Los jud?os, aguijoneados por sus correligionarios de Judea, agriaban lo mejor posible aquella masa ya ?cida.

Mais Antino?s en souffrit. Les Juifs, styl?s par leurs coreligionnaires de Jud?e, aigrissaient de leur mieux cette p?te d?j? sure.

The Alexandrian Jews, egged on by their coreligionists in Judaea, did their best to aggravate a situation already bad.

Akibak, ia laurogeita hamar urteko agure zahar hark, greko zipitzik ere ez zekienak, zera zuen helburu niregana etortzean, Jerusalemen ordurako martxan zeud?n projektuak bertan behera uzteko erabakia harraraztea niri, alegia.

La sinagoga de Jerusal?n deleg? a su miembro m?s venerado, el nonagenario Akiba, para que me instara a renunciar a los proyectos en v?a de realizaci?n en Jerusal?n.

La synagogue de J?rusalem me d?l?gua son membre le plus v?n?r? :

The synagogue of Jerusalem delegated Akiba to me, its most venerable member;

Itzultzaileak lagun nituela, bilera bat baino gehiago egin nituen berarekin, eta den-denak monologorako atxakia gisa erabili zituen berak.

Con ayuda de int?rpretes, pues el anciano no sabia griego, sostuve varias conversaciones que le sirvieron de pretexto para monologar.

Akiba, vieillard presque nonag?naire, et qui ne savait pas le grec, avait pour mission de me d?cider ? renoncer aux projets d?j? en voie de r?alisation ? J?rusalem.

almost a nonagenarian, and knowing no Greek, he came with the mission of prevailing upon me to abandon projects already under way at Jerusalem.

Ordubete eskas aski izan nuen haren pentsamoldea zehazki definitzeko gauza senti nendin, ulertzeko, jakina, ezen ez onartzeko;

En menos de una hora fui capaz de aprehender, ya que no de compartir, su pensamiento;

En moins d'une heure, je me sentis capable de d?finir exactement sa pens?e, sinon d'y souscrire ;

In less than an hour I felt able to define his thought exactly, though not subscribing to it;

berak ez zuen, horratik, beste horrenbesteko ahaleginik egin nireari zegokionez.

?l no hizo ning?n esfuerzo por lo que se refiere al m?o.

il ne fit pas le m?me effort en ce qui concernait la mienne.

he made no corresponding effort concerning my own.

Fanatiko hura konturatu ere ez zen egiten bere premisetatik at, hau da, bestelako batzuekin, arrazoibidez jardun zitekeenik;

Fan?tico, no ten?a la menor idea de que pueda razonarse sobre premisas diferentes de las suyas.

Ce fanatique ne se doutait m?me pas qu'on p?t raisonner sur d'autres pr?misses que les siennes ;

This fanatic did not even suspect any reasoning possible on premises other than those he set forth.

populu mespretxatu hari nik leku bat eskaintzen nion, besteen artean, erromatar herkidegoaren baitan:

Ofrec?a yo a aquel pueblo despreciado un lugar entre los que constitu?an la comunidad romana.

j'offrais ? ce peuple m?pris? une place parmi les autres dans la communaut? romaine :

I offered his despised people a place among the others in the Roman community;

Jerusalemek, berriz, Akibaren mintzoa bide, zera adierazten zidan, gerturik zegoela, azken arnasara arte gerturik egon ere, giza generotik guztiz aparteko arraza eta jainko baten gotorlekua izaten jarraitzeko, eta horixe, eta ez besterik, zela bere borondatea.

Jerusal?n, por boca de Akiba, me significaba su voluntad de seguir siendo hasta el fin la fortaleza de una raza y de un dios aislados del g?nero humano.

J?rusalem, par la bouche d'Akiba, me signifiait sa volont? de rester jusqu'au bout la forteresse d'une race et d'un dieu isol?s du genre humain.

Jerusalem, however, speaking through Akiba, signified its intention of remaining, to the end, the fortress of a race and of a god isolated from human kind.

Pentsamendu egoskogor eta burtzoro hura, gainera, kakomakokeria erabat nekoso batez errepikatzen zen era batera eta bestera:

Aquellas ideas insensatas se expresaban con fatigante sutileza;

Cette pens?e forcen?e s'exprimait avec une subtilit? fatigante :

That savage determination was expressed with tiresome deviousness:

Zortzigarren egunerako, negoziatzaile temati hura ohartu bide zen, nonbait, okerreko bidean barrena abiatua zela;

tuve que soportar una larga hilera de razones, sabiamente deducidas unas de otras, que probaban la superioridad de Israel.

je dus subir une longue file de raisons, savamment d?duites les unes des autres, de la sup?riorit? d'Isra?l.

I had to listen to a long line of argument, subtly deduced step by step, proving Israel's superiority.

eta alde egitea erabaki zuen.

Al cabo de ocho d?as, el obstinado negociador termin? por percatarse de que hab?a tomado el camino equivocado, y anunci? su partida.

Au bout de huit jours, ce n?gociateur si but? s'aper?ut pourtant qu'il avait fait fausse route ; il annon?a son d?part.

At the end of eight days even this obstinate negotiator became aware that he was pursuing the wrong course, so he announced his departure.

Gorrotoa diot derrotari, baita inorenari ere; hunkitu egiten nau, batez ere, jasaten duena agure bat denean.

Odio la derrota, aun la ajena; me emociona sobre todo cuando el vencido es un anciano.

Je hais la d?faite, m?me celle des autres ; elle m'?meut surtout quand le vaincu est un vieillard.

I abhor defeat, even for others, and it moves me the more when the vanquished is an old man.

Bere ezjakintasun hark, bere liburu santuak eta bere herria izan ezik gainerako gauza guztiei uko egiteko bere seta hark, halako inozentzia hertsi baten xarma bat-edo zemaion Akiba zaharrari.

La ignorancia de Akiba, su negativa a aceptar nada que no fueran sus libros santos y su pueblo, le confer?a una especie de ?ntima inocencia.

L'ignorance d'Akiba, son refus d'accepter tout ce qui n'?tait pas ses livres saints et son peuple, lui conf?raient une sorte d'?troite innocence.

The ignorance of Akiba, and his refusal to accept anything outside his sacred books or his own people, endued him with a kind of narrow innocence.

Ez zen erraza, hala ere, sektario harenganako xamurtasunik sentitzea.

Pero no era f?cil enternecerse con el sectario.

Mais il ?tait difficile de s'attendrir sur ce sectaire.

But it was difficult to feel sympathy for this bigot.

Bere adinaren zaharrak bazirudien erauziak zizkiola giza malgutasunaren azkeneko kondarrak berak ere:

La longevidad parec?a haberlo despojado de toda flexibilidad humana;

La long?vit? semblait l'avoir d?pouill? de toute souplesse humaine :

Longevity seemed to have bereft him of all human suppleness:

gorputz mehankoil hura, gogo lehor hura, oti batena zirudi?n sendotasun oskoltsu batez horniturik zeuden.

su cuerpo descarnado y su esp?ritu reseco ten?an un duro vigor de langosta.

ce corps d?charn?, cet esprit sec ?taient dou?s d'une dure vigueur de sauterelle.

that gaunt body and dried mind had the locust's hard vigor.

Heroi baten modura hil omen zen geroago, bere herriaren edo, beharbada, bere legearen kausaren alde:

Parece ser que m?s tarde muri? como un h?roe defendiendo la causa de su pueblo, o m?s bien de su ley;

Il para?t qu'il mourut plus tard en h?ros pour la cause de son peuple, ou plut?t de sa loi :

It seems that he died a hero later on for the cause of his people, or rather, for his law.

nork bere jainkoei dagie men.

cada cual se consagra a sus propios dioses.

chacun se d?voue ? ses propres dieux.

Each of us dedicates himself to his own gods.

Alexandriako olgetak amaitu xamartuak zeuden.

Las distracciones de Alejandr?a empezaban a agostarse.

Les distractions d'Alexandrie commen?aient ? s'?puiser.

The distractions which Alexandria affords began to wane.

Flegonek, hiriko bazter jakingarri guztiak ezagutzen zituen-eta, bai lupemerik bai hermafroditarik ospetsuenak-eta, azti-sorgin batengana eramatea proposatu zigun.

Fleg?n, que conoc?a todas las curiosidades locales, la alcahueta o el hermafrodita c?lebre, nos propuso visitar a una maga.

Phl?gon, qui connaissait partout la curiosit? locale, la procureuse ou l'hermaphrodite c?l?bre, proposa de nous mener chez une magicienne.

Phlegon, who knew the local curiosities everywhere, whether procuress or famous hermaphrodite, proposed to take us to a local magician.

Kanopen bizi zen ezin ikusizkoaren proxeneta hura.

Aquella proxeneta de lo invisible habitaba en Canope.

Cette entremetteuse de l'invisible habitait Canope.

This go-between for two worlds, the invisible and our own, lived in Canopus.

Gauez bertaratu ginen, ontziz, ur lodizko ubide hartan zehar nabigatuz.

Acudimos de noche, en barca, siguiendo el canal de aguas espesas.

Nous nous y rend?mes de nuit, en barque, le long du canal aux eaux lourdes.

We went there at night by boat along the torpid waters of the canal, a dismal ride.

Etsaigo gor bat zen nagusi, beti bezala, bi gizaseme gazteen artean:

Como siempre, una sorda hostilidad reinaba entre los dos j?venes;

Une hostilit? sourde r?gnait comme toujours entre les deux jeunes hommes :

A silent hostility reigned, as always, between the two young men:

nik ezarria ni?n hurkotasunak gehitu besterik ez zuen egiten bataren bestearenganako gaitzerizkoa.

la intimidad a la cual yo los forzaba no hac?a m?s que aumentar su mutua aversi?n.

l'intimit? ? laquelle je les for?ais augmentait leur aversion l'un pour l'autre.

the intimacy into which I was forcing them augmented their aversion for each other.

Luciusek adeitasun isekari baten azpian estaltzen zuen bere ezin-ikusia;

Lucio ocultaba la suya bajo una condescendencia burlona;

Lucius cachait la sienne sous une condescendance moqueuse ;

Lucius hid this feeling under a mocking condescension;

nire Greziar gaztetxoa, ostera, umore ainubezko bere aldarte haietariko batean hertsirik zihoan.

mi joven griego se encerraba en uno de sus accesos de humor sombr?o.

mon jeune Grec s'enfermait dans un de ses acc?s d'humeur sombre.

my young Greek enclosed himself in one of his dark moods.

Ni neu ere nahiko n?katuta nengoen;

Por mi parte me sent?a cansado;

J'?tais moi-m?me assez las ;

I happened to be rather tired;

zenbait egun lehenago, eguzki-galdatan egindako ibilaldi batetik etxeratzean, sinkope laburtxo bat edukia nuen, zeinaren lekuko bakarrak Antinoo eta Eufrodion nire zerbitzari beltza izanak baitziren.

d?as antes, al volver de un paseo a pleno sol, hab?a sufrido un breve s?ncope del que s?lo fueron testigos Ant?noo y Eufori?n, mi servidor negro.

quelques jours plus t?t, en rentrant d'une course en plein soleil, j'avais eu une br?ve syncope dont Antino?s et mon noir serviteur Euphorion avaient ?t? les seuls t?moins.

a few days before, on coming back from a race in full sun, I had had a brief fainting fit which only Antinous and the black Euphorion had witnessed.

Ikaragarri izutuak ziren biak, hura ikusita; nik isilik egoteko agindua nien.

Ambos se hab?an alarmado excesivamente, pero los obligu? a que guardaran el secreto.

Ils s'?taient alarm?s ? l'exc?s ; je les avais contraints au silence.

They had been unduly alarmed, and I had forbidden them to disclose the matter.

Kanope apaindura hutsa da:

Canope no es m?s que una decoraci?n;

Canope n'est qu'un d?cor :

Canopus is no more than a tawdry stage-setting:

belagilesaren etxea plazerhiri hartako lekurik likitsenean kokaturik zegoen.

la casa de la maga hall?base situada en la parte m?s s?rdida de aquella ciudad de placer.

la maison de la magicienne ?tait situ?e dans la partie la plus sordide de cette ville de plaisir.

the magician's house was situated in the most sordid part of that pleasure resort.