Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)

Ene anaia, gerra eta burruka txarrak al dira?

Hermano m?o, ?son males la guerra y la batalla?

Mon fr?re, la guerre et les batailles sont-elles des maux?

My brother, are war and battle evil?

Gaitza beharrezko da, bekaitza, mesfidantza eta belzkeria beharrezko dira zure bertuteen artean.

Pero ese mal es necesario, necesarios son la envidia y la desconfianza y la calumnia entre tus virtudes.

Ce sont des maux n?cessaires; l'envie, et la m?fiance, et la calomnie ont une place n?cessaire parmi tes vertus.

Necessary, however, is the evil; necessary are the envy and the distrust and the back-biting among the virtues. Lo!

Begira zure bertuteetako bakoitzak gorenera nola jotzen duen:

Mira c?mo cada una de tus virtudes codicia lo m?s alto de todo:

Regarde comme chacune de tes vertus d?sire ce qu'il y a de plus haut:

how each of thy virtues is covetous of the highest place;

zure izpiritu osoa nahi du, bere aldarrikalari izan dadin, eta amorrua, gorrotoa eta maitasunaren zure indar guztia ere nahi du.

quiere tu esp?ritu ?ntegro, para que ?ste sea su heraldo, quiere toda tu fuerza en la c?lera, en el odio y en el amor.

elle veut tout ton esprit, afin que ton esprit soit son h?raut, elle veut toute ta force dans la col?re, la haine et l'amour.

it wanteth thy whole spirit to be ITS herald, it wanteth thy whole power, in wrath, hatred, and love.

Zelati dago bertute bakoitza besteekiko, eta gauza beldurgarria da zelua.

Celosa est? cada virtud de la otra, y cosa horrible son los celos.

Chaque vertu est jalouse de l'autre vertu et la jalousie est une chose terrible.

Jealous is every virtue of the others, and a dreadful thing is jealousy.

Bertuteak ere hil daitezke zeluengatik.

Tambi?n las virtudes pueden perecer de celos.

Les vertus, elles aussi, peuvent p?rir par la jalousie.

Even virtues may succumb by jealousy.

Zeluaren sugarrek inguratzen dutenak azkenean bere buruaren aurka zuzenduko du ezten pozoitua, eskorpioa bezala.

Aquel a quien la llama de los celos lo circunda acaba volviendo contra s? mismo el aguij?n envenenado, igual que el escorpi?n.

Celui qu'enveloppe la flamme de la jalousie, pareil au scorpion, finit par tourner contre lui-m?me le dard empoisonn?. H?las!

He whom the flame of jealousy encompasseth, turneth at last, like the scorpion, the poisoned sting against himself.

Ai, ene anaia, ikusi al duzu inoiz bertuterik bere burua belzten eta puinaleztatzen?

Ay, hermano m?o, ano has visto nunca todav?a a una virtud calumniarse y acuchillarse a s? misma?

mon fr?re, ne vis-tu jamais une vertu se calomnier et se d?truire elle-m?me?

Ah! my brother, hast thou never seen a virtue backbite and stab itself?

Gizona gainditu beharreko zerbait da:

El hombre es algo que tiene que ser superado:

L'homme est quelque chose qui doit ?tre surmont?:

Man is something that hath to be surpassed:

eta horregatik maitatu behar dituzu zeure bertuteak-: zeren beraiengatik galduko baitzara. -

y por ello tienes que amar tus virtudes,-pues perecer?s a causa de ellas.

c'est pourquoi il te faut aimer tes vertus-car tu p?riras par tes vertus.

and therefore shalt thou love thy virtues,-for thou wilt succumb by them.

Honela mintzatu zen Zaratustra.

As? habl? Zaratustra.

Ainsi parlait Zarathoustra.

Thus spake Zarathustra.

HOBENLARI ZURBILAZ

Del p?lido delincuente

DU P?LE CRIMINEL

VI. THE PALE CRIMINAL.

Ez al duzue erahil nahi, epailari eta sakrifikatzaileok, animaliak bere burua makurtu baino lehen?

Vosotros, jueces y sacrificadores, no quer?is matar hasta que el animal haya inclinado la cabeza?

Vous ne voulez point tuer, juges et sacrificateurs, avant que la b?te n'ait hoch? la t?te?

Ye do not mean to slay, ye judges and sacrificers, until the animal hath bowed its head?

Ikus hogenlari zurbilak nola makurtu duen:

Mirad, el p?lido delincuente ha inclinado la cabeza:

Voyez, le p?le criminel a hoch? la t?te:

Lo! the pale criminal hath bowed his head:

bere begietatik arbuio handia mintzatzen da.

en sus ojos habla el gran desprecio.

dans ses yeux parle le grand m?pris.

out of his eye speaketh the great contempt.

"Nire nia gainditu beharreko zerbait da:

"Mi yo es algo que debe ser superado:

"Mon moi est quelque chose qui doit ?tre surmont?:

"Mine ego is something which is to be surpassed:

nire nia gizonen arbuio handia da niretzat":

mi yo es para m? el gran desprecio del hombre":

mon moi, c'est mon grand m?pris des hommes."

mine ego is to me the great contempt of man":

honela mintzatzen da begi hauetatik.

as? dicen esos ojos.

Ainsi parlent les yeux du criminel.

so speaketh it out of that eye.

Bere burua epaitu zuenean, izan zen bere unerik gorena:

El haberse juzgado a s? mismo constituy? su instante supremo:

Ce fut son moment supr?me, celui o? il s'est jug? lui-m?me:

When he judged himself-that was his supreme moment;

ez utzi goituari atzera behekerian erortzen!

?no dej?is que el excelso recaiga en su bajeza!

ne laissez pas le sublime redescendre dans sa bassesse!

let not the exalted one relapse again into his low estate!

Ez dago berrerospenik bere buruarengatik pairatzen dagoenarentzat, heriotza bizkorra izan ezik.

No hay redenci?n alguna para quien sufre tanto de s? mismo, excepto la muerte r?pida.

Il n'y a pas de salut pour celui qui souffre ? ce point de lui-m?me, si ce n'est la mort rapide.

There is no salvation for him who thus suffereth from himself, unless it be speedy death.

Zuen gizahilketak, epailariok, erruki izan behar du eta ez mendeku.

Vuestro matar, jueces, debe ser compasi?n y no venganza.

Votre homicide, ? juges, doit se faire par compassion et non par vengeance.

Your slaying, ye judges, shall be pity, and not revenge;

Eta hiltzen ari zareten bitartean, kontu egizue zeuok bizia zuri dezazuen!

?Y mientras mat?is, cuidad de que vosotros mismos justifiqu?is la vida!

Et en tuant, regardez ? justifier la vie!

and in that ye slay, see to it that ye yourselves justify life!

Ez da aski hiltzen ari zareten harekin adiskidetzea.

No basta con que os reconcili?is con aquel a quien mat?is.

Il ne suffit pas de vous r?concilier avec celui que vous tuez.

It is not enough that ye should reconcile with him whom ye slay.

Zuen tristura gaingizonarenganako maitasuna izan dadila:

Vuestra tristeza sea amor al superhombre:

Que votre tristesse soit l'amour du Surhumain, ainsi vous justifierez votre survie!

Let your sorrow be love to the Superman:

honela zuritzen duzue bizitzen jarraitzea!

?as? justific?is vuestro seguir viviendo!

Dites "ennemi" et non pas "sc?l?rat";

thus will ye justify your own survival!

"Etsai" esan behar duzue baina ez "gaiztagin"; "gaixo" esan behar duzue, baina ez "ziztrin";

"Enemigo" deb?is decir, pero no "bellaco"; "enfermo" deb?is decir, pero no "brib?n";

dites "malade" et non pas "gredin"; dites "insens?" et non pas "p?cheur".

"Enemy" shall ye say but not "villain," "invalid" shall ye say but not "wretch," "fool" shall ye say but not "sinner."

Eta zeuk, epailari gorritua, baldin eta ahots goraz esango bazenu, ordurako pentsamenduz egina duzuna: orduan guztiek oihu egingo lizukete:

Y t?, rojo juez, si alguna vez dijeses en voz alta todo lo que has hecho con el pensamiento: todo el mundo gritar?a:

Et toi, juge rouge, si tu disais ? haute voix ce que tu as d?j? fait en pens?es: chacun s'?crierait:

And thou, red judge, if thou would say audibly all thou hast done in thought, then would every one cry:

"Utikan likiskeria eta zomorro pozoitsu horiek!"

"?Fuera esa inmundicia y ese gusano venenoso!"

"Otez cette immondice et ce venin!"

"Away with the nastiness and the virulent reptile!"

Baina gauza bat da pentsatzea, besterik egitea, besterik eginaren irudia.

Pero una cosa es el pensamiento, otra la acci?n, y otra la imagen de la acci?n.

Mais autre chose est la pens?e, autre chose l'action, autre chose l'image de l'action.

But one thing is the thought, another thing is the deed, and another thing is the idea of the deed.

Zoriaren gurpila ez da haien artean iraulika dabilena.

La rueda del motivo no gira entre ellas.

La roue de la causalit? ne roule pas entre ces choses.

The wheel of causality doth not roll between them.

Irudi batek zurbilarazi zuen gizon zurbil hori.

Una imagen puso p?lido a ese p?lido hombre.

C'est une image qui fit p?lir cet homme p?le.

An idea made this pale man pale.

Bere egintzaren pareko zen burutzen ari zela: baina burutu ondoren, ezin izan zuen haren irudia jasan.

Cuando realiz? su acci?n ?l estaba a la altura de ella: mas no soport? la imagen de su acci?n, una vez cometida ?sta.

Il ?tait ? la hauteur de son acte lorsqu'il commit son acte:

Adequate was he for his deed when he did it, but the idea of it, he could not endure when it was done.

Harez gero egintza bakar baten egile bezala ikusi zuen bere burua.

Desde aquel momento, pues, se vio siempre como autor de una sola acci?n.

mais il ne supporta pas son image apr?s l'avoir accompli.

Evermore did he now see himself as the doer of one deed.

Zorotasuna deitzen diot nik honi:

Demencia llamo yo a eso:

Il se vit toujours comme l'auteur d'un seul acte.

Madness, I call this:

salbuespena funts bihurtu zitzaion.

la excepci?n se invirti?, convirti?ndose para ?l en la esencia.

J'appelle cela de la folie, car l'exception est devenue la r?gle de son ?tre.

the exception reversed itself to the rule in him.

Marrak oiloa liluratzen duen bezala;

La raya trazada sobre el suelo hechiza a la gallina;

La ligne fascine la poule;

The streak of chalk bewitcheth the hen;

emandako kolpeak arrazoi gaixoa soreztatzen dio hogenlariari-egintzaren ondoko zorotasuna deitzen diot nik honi.

el golpe dado por el delincuente hechiz? su pobre raz?n-demencia despu?s de la acci?n llamo yo a eso.

le trait que le criminel a port? fascine sa pauvre raison-c'est la folie apr?s l'acte.

the stroke he struck bewitched his weak reason. Madness AFTER the deed, I call this.

Entzuidazue, epailariok!

?O?d, jueces!

?coutez, juges!

Hearken, ye judges!

Badago beste zorotasun bat eta hau egintzaren aurrekoa da.

Existe todav?a otra demencia: la de antes de la acci?n.

Il y a encore une autre folie: et cette folie est avant l'acte.

There is another madness besides, and it is BEFORE the deed.

Ai, ez duzue behar adina sakondu arima honetan!

?Ay, no me hab?is penetrado bastante profundamente en esa alma!

vous n'avez pas p?n?tr? assez profond?ment dans cette ?me!

Ah! ye have not gone deep enough into this soul!

Honela hitz egiten du epailari gorriak:

As? habla el rojo juez:

Ainsi parle le juge rouge:

Thus speaketh the red judge:

"Zergatik hil zuen hogenlari honek?

"?por qu? este delincuente asesin??

"Pourquoi ce criminel a-t-il tu??

"Why did this criminal commit murder?

Lapurreta egin nahi zuelako".

Quer?a robar".

Il voulait d?rober."

He meant to rob."

Baina nik esaten dizuet: bere arimak odola nahi zuela, ez lapurreta:

Mas yo os digo: su alma quer?a sangre, no robo:

Mais je vous dis: son ?me voulait du sang, et ne d?sirait point le vol:

I tell you, however, that his soul wanted blood, not booty:

labanaren zorionaren egarri zen!

??l estaba sediento de la felicidad del cuchillo!

il avait soif du bonheur du couteau!

he thirsted for the happiness of the knife!

Baina bere arrazoi gaixoak ez zuen zorotasun hau ulertu eta sinetsarazi egin zion.

Pero su pobre raz?n no comprend?a esa demencia y le persuadi?.

Mais sa pauvre raison ne comprit point cette folie et c'est elle qui d?cida le criminel.

But his weak reason understood not this madness, and it persuaded him.

"Zer axola dio odolak!" esan zion;

"?Qu? importa la sangre!, dijo;

"Qu'importe le sang! dit-elle;

"What matter about blood!" it said;