Eta erabiltzen ez dugun arropa beste norbaitentzat altxor bihurtuko balitz? Eta kafetegira eramaten dugun edalontziak hondakin gutxiago sortzen lagunduko balu? Eta unibertsitatea ezagutza sortzeko lekua ez ezik, eguneroko ohiturak aldatzeko eta mundu jasangarriago bat eraikitzeko laborategi ere bihurtuko bagenu? Galdera horietatik abiatzen da Ingurupsiko, ehuko psikologia fakultatean sortutako ekimena. Ikerketa, ingurumen-psikologia eta ekintza komunitarioa uztartzen dituen proiektu honek argi dauka: aldaketa handiak eguneroko keinu txikietatik hasten dira. 

“Ingurupsiko, laborategi bizia den aldetik (living lab), aukera ematen ari zaigu Ingurumen Psikologiako ikerketa gure konpromiso pertsonalarekin konbinatzeko, komunitatean naturarekiko errespetu handiagoko ohiturak eta bizimoduak eraikitzeko. Eta gehiago jabetu gara erronka horri aurre egiteko diziplina desberdinek partekatutako proiektuak behar ditugula, eta horrek bultzatu gaitu diziplina anitzeko hezkuntza berrikuntzako proiektu bat bultzatzera: Jasangarri Jokatu”, diote Laura Vozmediano eta Jone Alirik, Psikologia Fakulteko irakasleek eta proiektuaren koordinatzaileek. 

Ingurupsikok jasangarritasuna campusera ekarri nahi du, baina ez hitzaldi edo gomendio teorikoen bidez bakarrik. Eguneroko bizitzan txertatzeko moduko esperientziak proposatzen ditu, unibertsitate-komunitateko kide guztiek ingurumenaren zaintzan parte aktiboa izan dezaten. Izan ere, gure ohiturek eragin zuzena dute ingurugiroan, eta horiek aldatzeko lehen urratsa gure ingurune hurbilean beste modu batera jokatzea da. 

Ingurumen-psikologian eta herritarren zientzian oinarrituta, Ingurupsiko proiektuak pertsonen jokabideak ulertu eta eraldatu nahi ditu, komunitatearen parte-hartzea sustatuz. Campusa, horrela, ikasteko eta ikertzeko espazio izateaz gain, ideiak probatzeko, esperientziak partekatzeko eta elkarrekin eraldatzeko topagune bihurtzen da. 

Trukatu, berrerabili eta bigarren aukerak eman 

Ingurupsikoren proposamenetako bat da Truketoki, I. M. Barriola zentroko beheko solairuan kokatutako armairu kolektiboa. Ideia sinplea da, baina atzean duen filosofia indartsua: erabiltzen ez duguna beste norbaitentzat baliagarria izan daiteke. 

Armairu honetan, unibertsitate-komunitateko kideek egoera onean dauden baina dagoeneko erabiltzen ez dituzten arropak eta bestelako objektuak utz ditzakete. Horrez gain, behar duten zerbait aurkitzen badute, doan eraman dezakete. Ez dago erosketa-beharrik, ezta dirurik tartean ere: nahikoa da partekatzeko prest egotea. Edonork utzi dezake zerbait, eta edonork har dezake behar duena, batak ez du bestea baldintzatzen. 

Esperientzia honek kontsumitzeko beste modu bat proposatzen du. Objektu bakoitzaren atzean baliabideak, lehengaiak eta energia daudela gogorarazten digu, eta gauzei erabilera berri bat ematea hondakinak murrizteko modu erraz eta eraginkorra dela erakusten du. 

Emaitzak ere esanguratsuak dira: joan den ikasturtean, 1.000 jantzi eta objektu baino gehiago trukatu ziren truketokin. Zenbaki horren atzean, ordea, askoz gehiago dago: bigarren aukera bat aurkitu duten arropak, behar bati erantzun dioten objektuak, aurreztutako baliabideak eta partekatzearen inguruan sortutako harremanak. Azken batean, ekonomia zirkularra eguneroko esperientzia bihurtzen duen ekimena da. 

Edalontzi bat, ohitura berri baterako lehen urratsa 

Beste proposamen bat IRRISARRI+EHU programa da, hasiera batean finantzazio propioarekin eta bigarren fase batean EHUko iraunkortasuneko zuzendaritzaren laguntzarekin burutu zena. Ekimen honen bidez, campusean edalontzi berrerabilgarrien erabilera sustatzen da, eguneroko kontsumoan erabilera bakarreko edalontzien presentzia eta horiek sortzen dituzten hondakinak murrizteko. 

Kafetegian kafe bat hartzea, atsedenaldian zerbait edatea edo lagunekin une batez elkartzea eguneroko ohiturak dira. Baina ohitura horietan aldaketa txiki bat egiteak ere eragin positiboa izan dezake. Erabilera bakarreko edalontziaren ordez berrerabilgarria aukeratzea keinu erraza da, baina behin eta berriz errepikatzen denean, ohitura jasangarri bihur daiteke. 

Horixe da irrisarri+ehuren proposamenaren indargunea: jasangarritasuna ez dago urruneko helburu handietan bakarrik; gure eguneroko erabakietan ere badago. Aldaketa ez da beti ahalegin handia eskatzen duen zerbait izan behar. Batzuetan, nahikoa da beste aukera bat egitea eta ohitura hori denboran mantentzea. 

Komunitatea da aldaketaren benetako motorra 

Baina ingurupsikok badaki jasangarritasuna ezin dela banakako ekintza isolatuen bidez soilik eraiki. Horregatik, martxan dauden ekimenetatik harago doa, eta unibertsitate-komunitate osoari parte hartzeko gonbita egiten dio. 

Proiektuaren asmoa ez da soilik dagoeneko sortutako proposamenetan jende gehiagok parte hartzea. Komunitateko kideek ideiak proposatu, beharrak identifikatu eta ekintza berriak diseinatzeko aukera izatea ere nahi du. Horretarako, whatsapp komunitate bat sortu da, jasangarritasunari buruzko informazioa partekatzeko, esperientziak eta ideiak trukatzeko eta etorkizuneko ekimenak elkarrekin antolatzeko. 

Espazio horrek aukera ematen du norberak dituen kezka edo proposamenak partekatzeko, beste pertsona batzuen esperientziak ezagutzeko eta ideia txiki bat ekintza kolektibo bihurtzeko. Izan ere, batzuetan aldaketa hasteko behar dena ideia on bat, hura partekatzeko espazio bat eta bidelagun batzuk baino ez dira. 

Hor dago, hain zuzen ere, proiektuaren bereizgarrietako bat: ez du komunitatea hartzaile huts gisa ikusten, aldaketaren protagonista gisa baizik. Jasangarritasuna guztion ardura da, baina baita guztion artean eraikitzeko aukera ere. 

Campusa, etorkizun jasangarriago baten laborategia 

Ingurupsikok erakusten du unibertsitateak zeregin garrantzitsua izan dezakeela gizartearen eraldaketan. Ezagutza sortzeaz gain, ezagutza hori praktikara eramateko eta beste bizimodu batzuk esperimentatzeko aukera eskaintzen du. Campusa, horrela, jasangarritasunaren inguruko ideiak probatzeko, ohitura berriak sortzeko eta esperientzia kolektiboak partekatzeko laborategi bizia bihurtzen da. 

Truketokiko objektuen trukea, edalontzi berrerabilgarrien erabilera edo whatsapp komunitatean partekatutako proposamenak ez dira ekintza isolatuak. Guztiek norabide bera dute: baliabideak hobeto erabiltzea, hondakinak murriztea, kontsumo-ohiturak berrikustea eta ingurumenarekiko konpromisoa indartzea. 

Eta, batez ere, aldaketa posible dela erakustea. Ez da beharrezkoa dena aldi berean aldatzea; lehen urratsa ematea da garrantzitsuena. Armairu batean jantzi bat uztea, edalontzi berrerabilgarri bat aukeratzea edo ideia bat besteekin partekatzea izan daiteke hasiera. 

Ingurupsikok gonbita egiten dio unibertsitate-komunitate osoari bide horretan parte hartzeko. Izan ere, campusa guztiona bada, haren eraldaketa ere guztion artean egin behar da: sartu https://ingurupsiko.com/ webgunean, ekintzak ezagutu eta animatu parte hartzera! 

Pausoz pauso eta ekintzaz ekintza, aldatu dezagun mundua.