Ondarea, lurraldea eta paisaia
1. Bildumaren jarraibideak
Paisaiak eta Ondarea Katedrak sustatuta, ondarea, lurraldea eta paisaia lotzen dituzten harremanen azterketan espezializatutako argitalpen-espazio bat izan nahi du. Hiru kontzeptu horiek elkarren mende dauden errealitate gisa ulertzen dira, gizarte bakoitza eratu duten eta eratzen jarraitzen duten prozesu historiko, kultural, sozial eta ingurumenaren emaitza gisa. Bildumak ondare eta paisaiari buruzko ikuspegi integratua du oinarri, ez iraganetik soilik heredatutako errealitate estatiko gisa, baizik eta etengabeko eraldaketan dauden eraikuntza historiko eta kultural gisa, erkidegoen, gizarte-praktiken, ingurune naturalen, ekoizpen-sistemen, espazioaren okupazio-moduen eta lurraldea kudeatu eta irudikatzen duten prozesuen arteko elkarrekintzaren emaitza gisa.
Bildumak kultura-paisaien eta ondarearen eraketa, bilakaera, kudeaketa, kontserbazioa, interpretazioa eta balioestea ulertzen lagunduko duten diziplinarteko ikerketak hartu nahi ditu, arkeologia, historia, geografia, arkitektura, hirigintza, antropologia, ingurumen-zientziak eta lurralde-antolaketa bezalako diziplinen arteko elkarrizketa sustatuz. Bildumak ondarearen eta kultura-paisaien azterketa eta kudeaketarako esparru kontzeptual eta metodologiko berritzaileak garatzen laguntzea du helburu, ondarearen dimentsio materialak eta immaterialak, analisiaren eskala lokalak eta globalak, eta iraunkortasunari, lurralde-gobernantzari, klima-aldaketari, gizartearen partaidetzari eta ondarearen babesari lotutako erronka garaikideak integra ditzaketen ikuspegietan lagunduz.
Argitaratutako lanek jatorrizko ekarpenak izan behar dute, ondare, lurralde eta paisaiaren alorretan ezagutzaren aurrerakuntzan garrantzitsuak diren ikerketa zorrotzeetan oinarritutakoak. Bilduman, besteak beste, honako alor hauekin zerikusia duten jatorrizko lanak onartuko dira:
- ondare kultural material eta immateriala;
- arkitekturaren arkeologia eta paisaiaren arkeologia;
- kultura-paisaiak eta lurralde historikoak;
- ondare arkitektonikoa, hirikoa, rurala eta industriala;
- ingurumen-historia eta lurraldearen eraldaketak;
- memoria, identitatea eta gizarte-berrikuntzako prozesuak;
- ondarearen kudeaketa, kontserbazioa eta interpretazioa;
- gobernantza, gizartearen parte-hartzea eta ondare-politikak;
- lurralde-plangintza eta kultura-paisaiak;
- iraunkortasuna, erresilientzia eta klima-aldaketa;
- ondare eta paisaiari aplikatutako analisi espazialeko metodologiak eta tresnak.
2. Hasiera data
2014
3. Zuzendaritza
Sergio Escribano Ruiz
Sergio Escribano Ruiz Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) doktorea da Arkeologian, Doktorego Sari Berezia jaso zuen tesi doktoralarekin. Hogei urte baino gehiagoko ibilbidea egin du ikerketa, unibertsitateko irakaskuntza eta ondare kulturalaren kudeaketa uztartuz. Bere ikerketa material-analisien, esparru teorikoen eta ikuspegi kritikoen integrazioaz ezaugarritzen da, gizarte-prozesu luzeak ulertzeko eta Erdi Arotik gaur egunerako paisaia historikoen eraketa eta eraldaketa interpretatzeko.
2008tik EHUko etengabeko irakaskuntza Kanada, Argentina, Finlandia, Italia eta Irlandako nazioarteko egonaldi eta lankidetzekin uztartu du. Irakasle gisa esperientzia zabala du, hogeita hamar irakasgai baino gehiago irakatsi baititu graduko eta masterreko titulazioetan, eta Gradu Amaierako Lan ugari ere zuzendu ditu. Bere jarduera akademikoa unibertsitateko epaimahai eta batzordeetan etengabeko parte-hartzearekin osatzen da, baita kudeaketa-karguen betetzearekin ere, horien artean Geografia, Historiaurrea eta Arkeologia Saileko Idazkaritza. Gaur egun Arkeologiako Irakasle Agregatua eta EHUko UNESCO Kultura Paisaiak eta Ondarea Katedrako zuzendaria da.
Bere ekoizpen zientifikoak ehun argitalpen baino gehiago ditu, indexatutako artikuluak, liburu-kapituluak, monografiak, akademia-edizioak eta nazioarteko kongresuetarako ekarpenak barne, bi ikerketa seiurtekok ematen diote aitortza. Bere lan-ildo nagusiek, besteak beste, Kanadako eta Irlandako arrantzale euskaldunak, kolonialismoaren arkeologia, globalizazio goiztiarraren materialitatea, Euskal Herriko landa-paisaiak eta karlistaden arkeologia hartzen dituzte. Ikertzaile nagusi edo taldekide gisa parte hartu du finantzatutako proiektu askotan, Kanadako eta Argentinako kanpaina arkeologikoak barne, baita EHUko, Eusko Jaurlaritzako, Kultura Ministerioko eta Horizon Europe bezalako Europako programetako proiektu estrategikoak ere.
Nabarmentzekoa da, halaber, ezagutzaren transferentzia eta zabalkunderako konpromisoa, kongresu eta konferentzietan, hedabideetan, espezializatutako ikastaroetan eta nazioarteko prestakuntza-programetan ohiko partaidetzarekin. Kongresuak, workshopak eta hitzaldi-zikloak antolatu ditu, eta batzorde zientifikoetako, argitalpen-kontseiluetako eta elkarteetako kide da. "Society for Post-Medieval Archaeology"-ren Kontseiluko kide izan da, eta gaur egun "Association Internationale pour l'Étude des Céramiques Médiévales et Modernes en Méditerranée"-ko eta CHAT taldearen (Contemporary and Historical Archaeology in Theory) batzordeetako kide da.
4. Batzorde zientifikoa
Bildumak Argitalpen Batzorde bat eta Batzorde Zientifiko bat izango ditu, argitalpen-proiektuaren akademia-zuzendaritza eta -kudeaketaz eta bere kalitate zientifikoa eta akademia-proiekzioa bermatzeaz arduratutako organo osagarriak, hurrenez hurren.
4.1. Argitalpen Batzordea
Argitalpen Batzordea EHUko eta beste unibertsitate eta ikerketa-zentro batzuetako ikertzaileek osatzen dute, nazionalak zein nazioartekoak, bildumaren gaietan ibilbide sendoa dutenak. Argitalpen Batzordea argitalpen-prozesua koordinatzeaz, jasotako jatorrizkoen aurretiazko balorazioa egiteaz eta ezarritako irizpide zientifiko eta editorialen betetzea zaintzeaz arduratzen den organoa da. Era berean, eskuizkribu bakoitzarentzat egokienak diren kanpoko ebaluatzaileak proposatzen ditu eta, ebaluazio-prozesuan emandako txostenen arabera, dagozkion argitalpen-proposamenak formulatzen ditu. Argitalpen-kudeaketa eta ebaluazio-prozeduren tramitazioa EHUko Argitalpen Zerbitzuarekin koordinatuta garatzen dira.
BATZORDE ZIENTIFIKOA
Batzorde Zientifikoa ondare, lurralde eta paisaiaren arloan nazioarteko eta nazioko ospea duten ikertzaileek osatzen dute. Batzordeak izaera aholku-emailea eta babes akademikoa ematekoa izango du nagusiki, kideen ibilbidearen eta esperientziaren bidez bildumaren kalitatea, proiekzioa eta nazioartekotzea indartzen lagunduz. Batzorde Zientifikoaren osaketaren bidez diziplina- eta erakunde-aniztasuna, genero-oreka eta bildumaren nazioarteko dimentsioa bermatu nahi da, ondare, lurralde eta paisaia-ikasketen alorrean ezagutarazi profila duten adituak sartuz. Era berean, Europako eta Amerikako erakunde eta adituen ordezkaritza esanguratsua mantentzen saiatu nahi da, bildumaren nazioarteko proiekziorako bermea den elkarrizketa transatlantikoa sustatuz.
Bere funtzioak honako hauek izan daitezke, beharrezkoa denean:
- zuzendaritzari bildumaren orientazio zientifiko orokorrari buruz aholkatzea;
- argitalpen-ildo editorialekiko zenbait proposamenen egokitasuna puntualki baloratzea;
- jatorrizkioen kanpo-ebaluaziorako adituak iradokitzea;
- bildumaren ikusgarritasunari eta proiekzio akademikoari laguntzea;
- ondarearen ikasketa kritikoekin lotutako sare nazional eta nazioartekoen finkapena sustatzea.
5. Jatorrizkoen aurkezpenerako argibideak
Bildumak monografiak eta obra kolektiboak argitaratzea aurreikusten du. Jarraian xehatzen diren irizpideek jatorrizkoen aurkezpenerako erreferentzia-esparru orokorra osatzen dute eta, beharrezkoa denean, bolumen bakoitzaren ezaugarri espezifikoetara egokitu ahalko dira.
Monografiek zein obra kolektiboek honako jarraibide hauei erantzun behar diete:
- Microsoft Word fitxategia;
- A4 tamaina;
- izenburua Times New Roman 14, letra lodian;
- egiletza eta erakunde-kide izatea Times New Roman 12an;
- testuaren gorputza Times New Roman 12an;
- 1,5 lerro-artea;
- 2,5 cm-ko marjinak;
- testu justifikatua;
- zenbatu gabeko azpitituluak.
Lan bakoitzak, ahal bada, honakoak izango ditu:
- izenburua gaztelaniaz eta ingelesez;
- 200 eta 300 hitz bitarteko laburpena;
- bost gako-hitz gehienez;
- laburpena eta gako-hitzak gaztelaniaz eta ingelesez.
Irizpide orokor gisa, Chicago aipu eta erreferentzia sistema erabiliko da testuen elementu guztietarako, gorputzeko aipuak, oharrak, bibliografia, irudien oinak, argazkiak, mapak, planoak, koadroak eta grafikoak barne. Erreferentzia bibliografikoak egile-data aipatzeko sistemara (Chicago Author-Date) egokituko dira. Oin-oharrak testuaren ulermenean garrantzitsuak diren behaketa, argibide edo osagarrizko informazioetara mugatu beharko dira, eta ez dira erreferentzia bibliografikoen ordezko gisa erabiliko. Bibliografian, ahal den guztietan, egileen izen-abizen osoak erabiliko dira, haien identifikazio zuzena erraztuz eta ekoizpen zientifikoaren ordezkapen inklusibo eta zuzenagoari lagunduz. Bibliografia testuaren amaieran aurkeztuko da eta alfabetikoki ordenatuko da abizenaren arabera.
Irudiak, argazkiak, mapak, planoak, koadroak eta grafikoak Chicago sistemaren irizpideen arabera identifikazio oso eta homogeneoa izan behar dute. Kasu bakoitzean argi adieraziko dira egiletza, jatorria, data (posible denean) eta erreprodukzio-eskubideei buruzko informazioa. Material grafikoak testuetan txertatzeko, derrigorrez, argitaratzeko beharrezko baimenak lortu beharko dira, eta horren erantzukizuna obraren autoreei dagokio. Bildumak ez du monografientzako aurrez zehaztutako luzera-mugarik ezartzen. Obra kolektiboen kasuan, bolumenaren edizioaren arduradunei dagokio irudien, grafikoen eta taulen kopurua zehaztea, koherentzia, oreka eta obraren helburuetarako egokitasunaren irizpideen arabera.
Testuek derrigorrez hizkuntza inklusiboa eta ez sexista erabili behar dute. Erreferentzia gisa, Euskal Herriko Unibertsitatearen (EHU) Berdintasunerako Zuzendaritzaren Gaztelaniaren Erabilera Inklusiboko Gida erabiliko da: https://www.ehu.eus/es/web/berdintasuna-direccionparalaigualdad/guia-uso-inclusivo-lenguaje. Era berean, emakumeak eta gizonak izendatzeko moduan edozein asimetria saihestu beharko da, lanbide, kargu eta titulazioetako forma femeninoak zuzen erabili, eta irudi, grafiko eta gainerako material bisualetan ordezkaritza inklusiboa bermatu beharko da.
Irizpide horiek bete egin beharko dira testuari behin betiko onarpena emateko.
6. Eskuizkribuen hautaketa eta ebaluazio-prozesua
Jatorrizkoak bildumaren kalitate zientifikoa, bildumaren jarraibideetarako egokitasuna eta editorial-baldintzen betetzea bermatu nahi duen prozedura bati lotuko zaizkie.
Lehen fase batean, Argitalpen Batzordeak, Batzorde Zientifikoak aholkatuta, aurretiazko berrikuspena egingo du proposamena egiaztatzeko:
- bildumaren ildo tematikoak betetzen dituen ala ez;
- proposamenaren originalitatea eta garrantzia;
- eskuizkribuaren kalitate eta koherentzia orokorra;
- argitalpen-jarraibideen betetzea;
- hizkuntza inklusiboa eta ez sexista erabiltzea.
Ondoren, eskuizkribuak dagozkien ebaluazio zientifikoaren menpe jarriko dira, Euskal Herriko Unibertsitatearen Argitalpen Zerbitzuak ezarritako prozeduren arabera.
- Ebaluazioak, besteak beste, honako alderdi hauek hartuko ditu kontuan:
- ikerketaren originalitatea eta garrantzia;
- zorroztasun zientifiko eta metodologikoa;
- helburuen argitasuna;
- esparru teorikoaren egokitasuna;
- erabilitako iturrien kalitatea eta garrantzia;
- metodologia, analisia eta emaitzen arteko koherentzia;
- ondarearen ikasketa kritikoei egindako ekarpena;
- bildumaren ildo editorialetarako egokitasuna;
- idazketaren kalitatea eta argitasuna.
Txostenek aldaketak eskatzen dituztenean, horiek autoreei jakinaraziko zaizkie txerta ditzaten. Behin betiko onarpena ebaluazio zientifikoaren prozesuaren emaitza onari eta EHUko Argitalpen Zerbitzuak ezarritako baldintzen betetzeari lotuta egongo da.