Horixe bera da, hain zuzen ere, Gaztenpatiaren, EHUk eta Euskal Fondoak (Euskal Toki Erakunde Kooperanteen Elkarteak) sustatutako programaren, oinarria. Hamarkada batez, unibertsitateko ikasleak garapenerako lankidetzako proiektuetara hurbildu ditu. Curriculumeko nahiz borondatezko praktiken eta Gradu Amaierako Lanen bidez, hainbat titulaziotako ia 250 ikaslek parte hartu ahal izan dute El Salvadorren, Kolonbian, Guatemalan eta Saharan bazkide diren erakunde eta entitateekin batera garatutako ekimenetan.

Hamarkada batean gauza asko egiteko denbora dago. Mugak zeharkatzeko, beste gizarte testuinguru batzuk gertutik ezagutzeko eta karreran zehar eskuratutako ezagutzak praktikan jartzeko denbora dago. Baina baita lankidetza joan-etorriko bidea dela deskubritzeko denbora ere: ikasleek beren prestakuntza eta lana eskaintzen dituzten bitartean, mundua eta beren lanbidea ulertzeko modua zabaltzen dien esperientzia jasotzen dute trukean.

“Gaztenpatiak hamar urte bete dituela ospatzen ari gara, ikasleen prestakuntzari egiten dion ekarpenari balioa emanez. Ikasgelan azter ditzakegun desberdinkerien atzean, pertsona eta komunitate zehatzak daude. Gaztenpatiak ikasleei aukera ematen die errealitate horiek barrutik ulertzeko, egunero horiei aurre egiten dieten pertsonen eskutik. Esperientzia horrek haien prestakuntza osatzen du eta konpromiso soziala, hausnarketa eta parte hartzea sustatzen ditu”, azaldu du Elisa Sainz de Murieta Zugadik, EHUko Garapen Jasangarrirako eta Konpromiso Sozialerako zuzendariak.

Horixe bera gertatu zitzaion Gorka Rubio Galarzari, 22 urteko Iturmendiko (Nafarroa) gazteari, EHUko Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientzietako graduatu berriari. Programan parte hartzeak graduko ikasketetan ikasitakoa testuinguru oso desberdinean aplikatzeko aukera eman zion, Ibaguén (Kolonbia). “Ikasbiderik handiena hango jendearengandik eta haien kulturatik jaso dugu”, azaldu du. Bere esanetan, esperientzia horrek bere errealitatea beste modu batera baloratzera eta bizimodu desberdinetara egokitzen ikastera ere eraman du.

“Entzuten irakatsi dit”

Naroa Landetak, 22 urtekoak eta EHUn Ingurumen Zientziak ikasten ari denak, Gaztenpatiaren bidez Kolonbiako ingurumen eta gizarte arazoak gertutik ezagutzeko aukera topatu zuen. Ibaguén, legez kanpoko meatzaritza, nahita eragindako suteak, naturaguneen babesa edo edateko uraren eskuragarritasun falta bezalako gaietara hurbiltzeko aukera aurkitu zuen, eta ur hornidura hobetzeko proiektu batean parte hartu zuen.

“Ez da bidaiatzea, partekatzea baizik. Entzuten, beste erritmo batzuetara egokitzen eta, batez ere, beren beharrak eta lehentasunak zehaztu behar dituztenak komunitateak direla ulertzen irakatsi dit esperientziak”, laburbildu du Landetak.

“Gure lanean, askotan, baterako sorkuntzaz hitz egiten dugu, hau da, erantzunak eta konponbideak elkarlanean eta modu partekatuan sortzeaz. Eta horixe bera da Gaztenpatia, hain zuzen ere: beste pertsona batzuekin lan egiten ikasteko, testuinguru desberdinei aurre egiteko, normaltzat jotzen ditugun gauzak zalantzan jartzeko eta ezagutza proiektu zehatzen zerbitzura jartzeko aukera”, azaldu du Sainz de Murietak.

Jone San Roman Ibarrolak, Medikuntzako bosgarren mailako ikasleak, Guatemalan bizi izan zuen esperientzia, graduko bi ikaskiderekin batera. Bertako familia batekin bizi izan ziren eta erizaintzako eskolako zein landa inguruneetako jardueretan parte hartu zuten. Horrez gain, Cobángo Ospitalearen lana gertutik ezagutzeko aukera izan zuten, bereziki pediatriako eta jaioberrien zainketa intentsiboetako unitateetan.

Esperientziak osasunaren eta gizarte testuinguruaren arteko harremanaz hausnartzera ere eraman zuen. “Osasuna ezin da ulertu pertsona bakoitza non bizi den kontuan hartu gabe”, adierazi du San Romanek, eta pobrezia, hezkuntza eta eskuragarri dauden baliabideak bezalako faktoreek duten garrantzia nabarmendu du. Egonaldiari esker, gainera, sexu eta ugalketa heziketarekin eta emakumeek beren komunitateetan duten zereginarekin lotutako gaietara hurbiltzeko aukera izan zuen.

“Gaztenpatian parte hartu ala ez zalantzan dauden ikasleei parte hartzera animatzeko esango nieke. Nire aholkua da aurreiritzirik eta itxaropenik gabe joatea, bertako ohituretara hurbiltzea eta, batez ere, gurearen bestelako bizimodu batetik ikasteko prest egotea”, gomendatu du Rubiok.

3 campusetako programa

Orain, programak bere hamargarren urteurrena ospatuko du, egindako bideari zein aurretik geratzen zaionari begira. Urriaren 5etik 7ra, IX. Gaztenpatia Kulturarteko Topaketak ikasleak, irakasleak, erakundeak eta erakundeetako ordezkariak bilduko ditu Gasteizen, Bilbon eta Donostian. Esperientziak partekatzeko, proiektu berriak ezagutzeko eta unibertsitateak gizarte erronkei konpromiso handiagoz aurre egiten dien herritartasuna eraikitzeko duen zereginaz hausnartzeko hiru jardunaldi izango dira.

Lehen geltokia Gasteiz izango da. Urriaren 5ean, Gizarte Langintza Graduko ikasleek parte hartuko duten Latinoamerikako erakundeek 2026/27 ikasturterako proposatutako proiektuak lehen eskutik ezagutzeko aukera izango dute. Gaztenpatiatik aurretik igaro direnei entzuteko eta haien esperientzia nola bizi izan zuten ezagutzeko ere tartea eskainiko du.

Hurrengo egunean, Bizkaia Aretoan egingo da Gaztenpatia birpentsatzen mintegia. Gelditu, ikasitakoa berrikusi eta jardunbide egokiak, zailtasunak eta hobetzeko proposamenak berrikusteko unea izango da. Parte hartzen duten irakasleek eta erakundeek beren esperientziak partekatuko dituzte, hurrengo edizioei begira eta ikasleei ematen zaien laguntza nola indartzen jarraitu aztertzeko.

Ibilbidea urriaren 7an amaituko da, Donostian, harrera instituzionalarekin eta hamargarren urteurrena dela eta manifestua irakurri eta sinatuko dute bertaratzen direnek. Ekitaldi horren bidez, programa posible egiten duten EHUren, Euskal Fondoaren, erakundeen eta gizarte erakundeen arteko lankidetza aitortuko da, eta lankidetzarekiko, giza eskubideekiko eta herritartasun kritiko eta aktiborako hezkuntzarekiko partekatutako konpromisoa berretsiko da.