2026ko otsailaren 25ean argitara eman da adierazpen bateratu bat, non jarduera fisiko eta kirolerako hastapen-eredu baten aldeko babes irmoa adierazten duten. Eredu hori diziplina anitzeko praktikan (multikirola) oinarritzen da, eta 13 urte bete aurretik kirol-espezializazio goiztiarrak dakartzan arriskuen aurrean kokatzen da. COLCAFYD Euskadik bultzatutako ekimen honek aurrekaririk gabeko jarrera instituzionala adierazten du euskal esparru akademiko eta profesionalean, eta haur-kirolaren garapenari buruzko nazioarteko ebidentzia zientifiko berrienarekin bat dator.

Adierazpen hori nazioarteko ebidentzia zientifiko zabal eta sendo batean oinarritzen da; izan ere, azken urteotan sakon aztertu dira espezializazio goiztiarreko ereduen eta multikirol-praktikaren ondorioak, errendimenduari, osasunari, kirol-ohiturei eta haur eta nerabeen garapen integralari dagokienez. Ondorio horiek “Kirol-hastapena: errendimendurako, osasunerako, kirol-ohituretarako eta garapen integralerako jarraibideak” izeneko txosten teknikoan jaso dira (Usabiaga et al., 2022), Eskola Kirolaren Euskal Batzordeak bultzatua eta Eusko Jaurlaritzak argitaratua.

Aztertutako ikerketa-multzoaren arabera, 13 urte bete aurretik kirol bakarrean espezializatzeak:

• Ez du errendimendu gorena bermatzen, eta ez da beharrezkoa hori lortzeko.
• Ez du justifikatzen eliteko helburuetan oinarritutako ereduak ezartzea, kontuan hartuta biztanleriaren %1–2k soilik lortuko duela lehiaketa-maila gorena.
• Mugatu egiten du trebetasun motor anitzen eskurapena, eta 10–12 urtetik aurrera garapen fisikoa pobretu dezake.
• Lesioen probabilitatea eta larritasuna handitzen ditu.
• Geroko etapetan jarduera fisikoa uzteko arriskua areagotzen du.
• Oinarrizko trebetasun motorren gabeziekin lotzen da, etorkizunean praktika autonomoa zailduz.
• Presio lehiakorraren eta adin berekoekin elkarreragin txikiagoaren ondoriozko arazo emozional eta sozialak sor ditzake.
• Kirol-praktikan gogobetetasuna, gozamena eta sormena murriztu ditzake.

Multi-kirol praktikaren onurak.

Aitzitik, ebidentzia zientifikoak adierazten du adin goiztiarretan hainbat kirol praktikatzeak:

• Espezializazio berantiarragoa sustatzen du, eta horrek errendimendu maila hobeetara eraman dezake.
• Oinarri motor aberatsagoa eta transferigarriagoa eskaintzen du, baita kirol espezifikoetarako ere.
• Lesio fisikoak eta arazo psikologikoak murrizten ditu, errepikapen intentsiboak eta itxaropen gehiegizkoak minimizatuz.
• Haurren kontrol neuromuskularra hobetzen du, eta etorkizuneko lesioen prebentzioan laguntzen du.
• Haurrek beren kirol gogokoena geroago aukeratzea errazten du, jarduera fisikoarekiko atxikimendua indartuz.
• Barne-motibazioa eta autoerregulazioa sustatzen ditu, helduaroan bizimodu aktiboa bultzatuz.
• Garapen positiborako ingurune egokiak sortzen ditu, programetan bizitzarako trebetasunak txertatzen direnean.
• Ezaugarri desberdinak dituzten adingabeen arteko inklusioa eta elkarbizitza sustatzen ditu.

Sinatzaile diren Fakultateek eta COLCAFYD Euskadik dei bateratua egiten diete inplikatutako eragile guztiei —administrazio publikoei, ikastetxeei, kirol-klubei, enpresa pribatuei, entrenatzaileei, hezitzaileei, motrizitate-adituei eta familiei— 13 urte bete aurretik kirol-espezializazioa saihesteko. Era berean, azpimarratzen dute beharrezkoa dela ebidentzia zientifikoan oinarritutako mezu argi eta koherenteak helaraztea bai familiei bai haurrei beraiei, espezializazio goiztiarra sustatzea saihestuz eta multikirol-praktika irmoki bultzatuz, errendimenduan, osasunean eta garapen integralean dituen ondorio positibo egiaztatuengatik.

Sinatzaile diren erakundeek berretsi egiten dute haurtzaroko ongizatea, motibazioa, inklusioa eta garapen globala lehenesten dituen kirol-hastapen ereduarekiko duten konpromisoa. Gainera, eredu horrek kirolerako sarbide unibertsala errazten du, eta bizitza osoan zehar jarduera fisikoaren jarraitutasuna indartzen du.

Manifestuaren sinatzaileak – Ordezkari instituzionalak

• Deustuko Unibertsitatea: Isabel Rubio Florido, Hezkuntza eta Kirol Fakultateko dekanoa.
• EUNEIZ: Aitor Martínez de Aguirre Betolaza, EUNEIZ Unibertsitateko Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientzietako Graduko koordinatzailea (Gasteiz).
• Mondragon Unibertsitatea: Nagore Ipiña Larrañaga, Humanitate eta Hezkuntza Zientzien Fakultateko dekanoa.
• Euskal Herriko Unibertsitatea – EHU: Julio Calleja González, Hezkuntza eta Kirol Fakultateko dekanoa.

Lanaren egileak: Oidui Usabiaga eta Javier Yanci