Saio irekia

Amatasuna, Aitatasuna eta Osasuna: zer eragin dute egungo amatasun eta aitatasun esperientziek emakumeen eta gizonen osasunean eta ongizatean?

2026ko azaroak 10

Bizkaia Aretoa (Bilbao), 15:00-19:00h

Guraso izatea bizitzako trantsizio esanguratsuenetako bat da, eta eragin sakona izan dezake bai emakumeen bai gizonen osasun fisiko, mental eta emozionalean. Esperientzia homogeneoa izan beharrean, osasunean eta ongizatean duen eragina baldintzatzen dute, neurri handi batean, generoak, baldintza sozialek eta politika publikoek. Ondorio horietako asko —batez ere ongizate emozionalari, karga mentalari edo eguneroko estresari lotutakoak— sarritan oharkabean pasatzen dira, normalizatu egiten dira edo arreta eskasa jasotzen dute diskurtso publikoan.

Foro publiko honek elkarrizketa anitzerako gunea sortu nahi du, errealitate horiek argitzeko eta hobeto ulertzeko. Ikertzaileak, kazetariak eta politika-egileak bilduz, saioak ikuspegi osagarrietatik aztertuko du gurasotasuna: ebidentzia zientifikoa, narrazio sozialen eraketa eta familia-bizitzan zuzenean eragiten duten erabakiak hartzeko prozesuak.

Osasun Publikoko Europako Elkartearen urteko konferentziaren bezperan eginda —konferentzia horrek osasun publikoko eta lotutako arloetako nazioarteko adituak bilduko ditu Bilbon—, ekitaldi honek aukera paregabea eskaintzen du arlo horretako ezagutza zientifikoaren eragin soziala zabaltzeko. Ekimena eztabaida zientifikoa akademiaren esparrutik haratago eramaten saiatzen da, herritarrak, hainbat sektoretako profesionalak eta politika publikoak diseinatu eta ezartzean parte hartzen duten eragileak inplikatuz.

Saioan funtsezko gaiak aztertuko dira, hala nola zaintza-lanen banaketa desorekatua, osasun mentala perinatal garaian eta ondoren, genero-itxaropenek amengan eta aitengan duten eragina, eta familiaren ongizatea oztopatzen duten egitura-hesiak. Era berean, gai horien komunikazioa eta agenda politiko zein mediatikoetan duten integrazioa nola hobetu aztertuko da.

Aldaketa sozial eta demografikoen erdian, funtsezkoa da gurasotasuna eztabaida publikoaren erdigunean jartzea, ekitatearen eta osasunaren ikuspegitik. Saio honek ezagutza partekatua sortzeaz gain, elkarrizketa irekiagoa, informatuagoa eta eraldatzaileagoa sustatu nahi du; hau da, eragin horiek ikusarazten eta familia guztientzako politika eta ingurune bidezkoago eta osasungarriagoak lortzeko bidean aurrera egiten lagunduko duen elkarrizketa.

Batzordea: Anna Barbuscia, Amaia Bacigalupe, Maite Campo, OPIK taldea (EHU).

15:00-16:30: Parte I. Parentalidad, género y salud: impactos invisibilizados en el bienestar emocional y otros ámbitos de la salud

Introducción y moderación: Noemí Trujillo

Ponencias:

• Anna Barbuscia (Universidad del País Vasco/EHU). Parentalidad y salud a lo largo de la vida: desigualdades de género según el número y la edad de los hijos e hijas.
• Maite Campo (Universidad del País Vasco/EHU). La evolución de la salud mental alrededor del parto y sus desigualdades socioeconómicas: evidencia a partir de datos clínicos de Euskadi y España.
• Noemí Trujillo (periodista y escritora especializada en género y maternidad). La glamurización de los cuidados en la era de TikTok: un nuevo estándar de maternidad inalcanzable
   

16:30-17:00: pausa café

17:00-18:30: Parte II. Retos y propuestas de política pública para apoyar la salud y el bienestar de madres y padres

Introducción y moderación: Amaia Bacigalupe (Universidad del País Vasco/EHU)

Ponencias:

• Sol Juárez (Universidad de Estocolmo). El papel de las políticas sociales en la salud mental y el bienestar de padres y madres
• Clara Benedicto (Comisionado de Salud Mental, Ministerio de Sanidad). Salud mental perinatal: políticas universales, equidad y derechos reproductivos
• Elena Echeberria Ochoa de Alda (Gobierno vasco). Políticas públicas que promueven una crianza saludable
   

Debate abierto con el público y cierre de la jornada

La sesión concluirá con un espacio de diálogo entre ponentes, representantes institucionales y ciudadanía para identificar prioridades de actuación y fortalecer la conexión entre evidencia científica, experiencia social y políticas públicas.

Anna Barbuscia

Ekonomian lizentziatua (Parmako Unibertsitatea), Ekonomia eta Gizarte Zientzietan masterra (Bocconi Unibertsitatea) eta Soziologian doktorea (Oxfordeko Unibertsitatea). Doktorego ondoko ikertzaile eta irakasle gisa lan egin zuen London School of Economics-en eta Frantziako Demografia Ikasketetarako Institutuan (INED), 2022an Osasunaren eta Aldaketa Demografikoaren Determinatzaile Sozialen Ikerketa Taldean (OPIK) sartu aurretik, Ikerbasqueko Ikerketa Bekadun gisa. Bere ikerketa-interes nagusiak ugalkortasun-portaeraren determinatzaileak eta ondorioak dira, ugalkortasun berantiarra eta ugalketa lagunduaren erabilera barne. Gaur egun, bere ikerketak gurasotasunaren eta osasunaren arteko harremanean oinarritzen dira.

Maite Campo

Farmazian lizentziatua (Euskal Herriko Unibertsitatea, 2021) eta Osasun Publikoan masterra (Madrilgo Unibertsitatea, 2022) ditu. Osasunaren eta Aldaketa Demografikoaren Determinatzaile Sozialen Ikerketa Taldeko (OPIK) kidea da. Gaur egun, doktorego aurreko ikertzailea da, eta bere tesia nerabeen artean osasun mentalean eta droga psikotropikoen erabileran dauden genero-desberdintasunen analisian oinarritzen da.

Sol Juárez

Osasun Publikoko Zientzietako katedraduna da Stockholmeko Unibertsitatean (Suedia) eta Osasun Ekitatearen Ikasketetarako Zentroan ere ikerketa egiten du (Stockholmeko Unibertsitatea/Karolinska Institutua). Soziologian lizentziatura eta doktoretza ditu Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean, non doktoretza Europako Ohorezko Sariarekin lortu zuen. Bere ikerketa-ardatz nagusia osasun-desberdintasunetan dago, batez ere osasun perinatalean.

Noemí López Trujillo

Kazetari eta feminista espainiarra da, gizarte-gaietan espezializatua. 2017an, Gazteriaren Institutuak (Injuve) ematen duen Genero Indarkeriari buruzko Kazetaritza Gaztearen Saria jaso zuen, El Españolen argitaratutako emakumeen aurkako indarkeriari buruzko erreportajeengatik. Hainbat komunikabidetako erredakzioetan lan egin du, besteak beste, ABC, 20 Minutos eta El Español, eta eldiario.es, La Marea eta El País egunkarietan kolaboratu du. 2019ko uztailetik, genero-ikuspegia duten gizarte-arazoei buruzko txostenak idazten ditu Newtral ekoiztetxearentzat. Genero-arduradun gisa, besteak beste, abortuaren legearen ez-betetzea ikertu du eta transgeneroen legearen inguruko desinformazioari aurre egin dio. Noemí López Trujillok gizarte-arazoei buruzko saiakerak ere argitaratu ditu. 2019an, *El vientre vacío* (Umetoki Hutsa) argitaratu zuen, amatasunari aurre egiten dioten hainbat emakumeren frustrazioa aurkezten duena, hainbat faktore garaikideren ondorioz, hala nola lan-segurtasun ezaren ondorioz, amatasunari uko egin edo atzeratu behar izaten baitituzte.

Clara Benedicto Subirá

Osasun Ministerioko Osasun Mentaleko Komisarioaren Osasun Mentalaren Prebentzio, Sustapen eta Babeserako Dibisioko kidea da, eta osasun mentalaren eta osasunaren sustapenaren estrategia nazionalak garatzen parte hartzen du. Familia eta Komunitate Medikuntzako espezialista da eta Espainiako ahots ezagunenetako bat da osasun mental komunitarioaren, osasunaren determinatzaile sozialen eta osasun mentaleko genero-ikuspegiaren arloan.

Elena Echeberria Ochoa de Alda

Eusko Gobernuko Familia Politika eta Komunitate Garapeneko Zuzendaritzako aholkulari juridikoa. Familia, haurtzaroa eta lan-bizitza bateragarritasun politiketan espezializatutako abokatua da.