Araudia eta gobernantza

Europar Batasunaren AI Act edo ‘AA Legea’ Adimen Artifizialaren (AA) inguruko lehen lege-esparru integrala da mundu mailan, eta arriskuetan oinarritutako arau-sistema bat ezartzen du AAren garapen eta ezarpena modu fidagarrian eta giza eskubideak errespetatuz gauzatzeko. Araudiak AAren erabilerak arrisku kategorien arabera sailkatzen ditu eta garatzaile zein erabiltzaileentzako betebehar argiak ezartzen ditu, segurtasuna, gardentasuna, trazabilitatea, giza gainbegiratzea eta diskriminazioaren prebentzioa bermatzeko helburuarekin. AI Act Europako politika-pakete zabalago baten parte da, AA fidagarria sustatzeko neurriak barne hartzen dituena: AI Continent Action Plan, AI Innovation Package eta AI Factories ekimenak, besteak beste. Neurri horiek AAren berrikuntza, inbertsioa eta adopzio segurua indartzen dituzte. Era berean, AI Pact borondatezko ekimenak eta AI Act Service Desk zerbitzuak eragileei laguntza ematen diete lege berrira egokitzen, ezarpen egokia eta eraginkorra bermatuz EB osoan.

Europako Batasunak argitaratutako A European Strategy for Artificial Intelligence in Science (RAISE, 2025) dokumentuak Adimen Artifiziala (AA) ikerketa zientifikoan modu eraginkor, etiko eta berritzailean txertatzeko estrategia osoa ezartzen du. Estrategiak AAren potentziala aprobetxatzeko helburua du, zientziaren aurrerapena, datu irekien erabilera, azpiegitura digital aurreratuak eta ikertzaileen trebakuntza sendotuz. RAISEk hainbat arlo lantzen ditu: AA bidezko aurkikuntza zientifikoaren bizkortzea, ikerketa-prozesuen gardentasuna eta erreproduzigarritasuna hobetzea, eta diziplinarteko lankidetza sustatzea. Dokumentuak etika eta segurtasun irizpide zorrotzak jasotzen ditu, baita AAren erabileran giza gainbegiratzea eta zientzia-osotasuna bermatzeko gomendioak ere. Helburu nagusia da Europa mundu mailako erreferente bihurtzea AA zientifiko fidagarrian, berrikuntza arduratsua eta gizartearen ongizatea kontuan hartuz.

AI Watch Europako Batzordearen Ikerketa Zerbitzu Bateratuaren (JRC) ekimena da, Adimen Artifizialaren (AA) garapena, erabilera eta arautzea modu fidagarrian bultzatzeko politika- eta ikerketa-laguntza eskaintzen duena. Plataforma honek ikuspegi zientifiko diziplinartekoa erabiltzen du AAren heldutasuna eta bilakaera aztertzeko, baita sistema garden eta fidagarriak eraikitzeko beharrezkoak diren metodologiak eta estandarrak garatzeko ere. AI Watchek AAren erabilera arduratsuaren inguruko ebidentzia oinarritutako analisiak eskaintzen ditu, Europako erakundeei eta politikagileei erabaki informatuak hartzen lagunduz. Helburua da AA ekosistema seguru eta gardena sustatzea, berrikuntza eta gizartearen ongizatea bateragarri eginez.

Espainiako Gobernuko Transformazio Digitalerako Ministerioko 2024ko Adimen Artifizialaren Estrategiak AAren garapen eta ezarpen arduratsua bultzatzeko ikuspegi nazional eguneratua eskaintzen du. Estrategiak hainbat ardatz lantzen ditu: AAren ekosistema berritzailea sendotzea, talentuaren prestakuntza indartzea, datu-infrastruktura sendoak garatzea, eta AA fidagarria eta giza eskubideak errespetatzen dituena sustatzea. Halaber, administrazio publikoaren digitalizazioa bizkortzea eta AAren aplikazio etiko eta segurua sektore estrategikoetan—osasuna, mugikortasuna, industria edo hezkuntza— sustatzea du helburu. Dokumentuak arriskuen kudeaketa, gardentasuna, giza gainbegiratzea eta diskriminazioaren prebentzioa bezalako printzipioak txertatzen ditu. Estrategiak Espainia nazioartean AA arduratsuaren eredu bihurtu nahi du, berrikuntza, konfiantza eta gizarte-ongizatea bateratuz.