AAren erabilerari buruzko bermeak EU AI Act-aren arabera
Unibertsitatean Adimen Artifizialeko (AA) tresnak txertatzea ez da soilik kontu teknologiko edo pedagogikoa; ikuspegi juridikoa, etikoa eta antolakuntzakoa ere badu.
Europar Batasuneko Adimen Artifizialaren Erregelamenduak (EU AI Act) arau-esparru komun bat ezartzen du, eta AA sistemek izan dezaketen arrisku-mailaren eta pertsonen oinarrizko eskubideetan izan dezaketen eraginaren arabera betebehar desberdinak aurreikusten ditu.
Ikuspegi horretan, goi-mailako hezkuntza espresuki jasota dago arriskuan oinarritutako erregulazioaren barruan. Unibertsitate-eremuan AAren erabilera jakin batzuk —hala nola ikasleen onarpenarekin, ikaskuntzaren ebaluazioarekin, prestakuntza-mailen esleipenarekin edo ebaluazio-testuinguruetan jokabideen gainbegiratzearekin lotutakoak— sentikortasun bereziko erabileratzat har daitezke. Horrek esan nahi du gardentasun, giza gainbegiratze, kalitate, trazabilitate eta kontu-emate baldintza zorrotzagoak bete behar direla.
EU AI Act-en ikuspegia: arriskuan oinarritutako erregulazioa
Europar Batasuneko Adimen Artifizialaren Erregelamenduak (EU AI Act) ez ditu AA sistemak modu berean arautzen. Bere oinarri nagusia arriskuan oinarritutako ikuspegia da, eta AAren erabilerak pertsonekiko, oinarrizko eskubideekiko eta bizi-aukerarekiko izan dezakeen eraginaren arabera sailkatzen ditu.
Ikuspegi horretatik, gakoa ez da teknologia bera, baizik eta zer helbururekin erabiltzen den eta zer ondorio sor ditzakeen. AA sistema bera arrisku txikikotzat jo daiteke testuinguru batean, eta arrisku handiagokotzat beste batean, pertsonen gaineko erabaki garrantzitsuetan eragina duen ala ez kontuan hartuta.
Era sinplifikatuan, EU AI Act-ek honako erabilera hauek bereizten ditu:
- Debekatutako erabilerak, oinarrizko eskubideak urratzen dituztelako.
- Arrisku handiko erabilerak, baldintza zorrotzen pean soilik baimenduak.
- Arrisku mugatuko erabilerak, gardentasun-betebeharrak eskatzen dituztenak.
- Arrisku txikiko erabilerak, betebehar osagarririk gabeak.
Irakaskuntzan, ikaskuntzan, ikerketan edo unibertsitate-kudeaketan erabiltzen diren AA generatiboko aplikazio gehienak ez dira automatikoki arrisku handikotzat jotzen. Hala ere, araudiak eremu bereziki sentikorrak identifikatzen ditu, eta horien artean hezkuntza eta prestakuntza espresuki aipatzen dira, baldin eta AAk pertsonen ibilbide akademiko edo profesionalean eragin esanguratsua izan dezaketen erabakietan esku hartzen badu.