Zer dira AAko alborapenak
AA sortzaileko tresnek emaitza oso erabilgarriak eman ditzakete, baina entrenamendurako erabili dituzten datuetan dauden alborapenak ere erreproduzi ditzakete. Alborapen horiek ulertzea funtsezkoa da unibertsitatean erabilera kritiko, etiko eta arduratsua garatzeko.
Alborapena eredu batek talde, ideia edo egoera jakin batzuk aldeztea, baztertzea edo modu desorekatuan irudikatzea eragiten duen joera sistematikoa da.
AA ez da objektiboa: pertsonen eta gizarte-testuinguru zehatzen datuetatik ikasten du, eta horregatik bere erantzunek muga, desberdintasun eta ikuspegi partzialak islatzen dituzte. Horregatik, beti behar du ikuspegi kritiko batekin interpretatua izatea.
Zergatik agertzen diren alborapenak
Prestakuntza-datu osatu edo ordezkatzaile gutxi izatea:
Hizkuntza, kultura edo profil sozial jakinak nagusi badira, AAk ikuspegi mugatu hori erreproduzituko du.
Hizkuntza, kultura edo profil sozial jakinak nagusi badira, AAk ikuspegi mugatu hori erreproduzituko du.
Estereotipoak edo desberdintasunak dituzten ereduen presentzia:
Ereduak datuetan aurkitzen duena ikasten du, egokia edo arazo-iturri den bereizi gabe.
Ereduak datuetan aurkitzen duena ikasten du, egokia edo arazo-iturri den bereizi gabe.
Promptean informazio eskasa edo anbiguoa egotea:
Hutsuneak daudenean, AAk “probableena” denarekin betetzen du, ez zehatzena denarekin.
Hutsuneak daudenean, AAk “probableena” denarekin betetzen du, ez zehatzena denarekin.
Erabiltzaileak berak sartutako joerak:
Adibide okertuak edo galdera gaizki formulatuak emateak erantzun partzialak sor ditzake.
Adibide okertuak edo galdera gaizki formulatuak emateak erantzun partzialak sor ditzake.
Diziplina batzuen gehiegizko presentzia datuetan:
Informatika, osasuna edo ekonomia bezalako arloak gehiago agertzen dira; horrek erantzun zehatzagoak sortzen ditu humanitateetan, hezkuntzan edo arteetan baino.
Informatika, osasuna edo ekonomia bezalako arloak gehiago agertzen dira; horrek erantzun zehatzagoak sortzen ditu humanitateetan, hezkuntzan edo arteetan baino.
Alborapenak agertzeko modu arruntak
Genero-joera
“Erizaintzako laguntzailea” → emakumea. “Medikua” → gizona.
“Erizaintzako laguntzailea” → emakumea. “Medikua” → gizona.
Joera kulturala
Mendebaldeko arauak unibertsalak balira bezala hartzea.
Mendebaldeko arauak unibertsalak balira bezala hartzea.
Joera linguistikoa
Kalitate handiagoa ingelesez emandako erantzunetan, euskararekin edo gaztelaniarekin alderatuta.
Kalitate handiagoa ingelesez emandako erantzunetan, euskararekin edo gaztelaniarekin alderatuta.
Joera sozioekonomikoa
Teknologiarako sarbide unibertsala, mugikortasuna edo baliabide ekonomikoak berez emanda egongo balira bezala hartzea.
Teknologiarako sarbide unibertsala, mugikortasuna edo baliabide ekonomikoak berez emanda egongo balira bezala hartzea.
Diziplina-joera
STEM arloetan zehaztasun handiagoa, humanitateetan edo gizarte-zientzietan baino.
STEM arloetan zehaztasun handiagoa, humanitateetan edo gizarte-zientzietan baino.
AAk sortutako irudietako joerak
Irudiek estereotipoak islatu ditzakete: zuzendaritza-rolak gizonen bidez, emakume zientzialari gutxi, edo familia-eredu bakar bati lotutako irudiak.
Irudiek estereotipoak islatu ditzakete: zuzendaritza-rolak gizonen bidez, emakume zientzialari gutxi, edo familia-eredu bakar bati lotutako irudiak.