Hezkuntza: ikuspegiak eta orientazioak

UNESCOren Beijing Consensus on AI and Education dokumentuak Adimen Artifizialaren (AA) hezkuntzan aplikazio arduratsua eta bidezkoa bultzatzeko nazioarteko adostasun garrantzitsua ezartzen du. Kontsentsuak AAren potentziala aitortzen du —ikaskuntza pertsonalizatua, ebaluazio-sistemak hobetzea eta hezkuntza-kudeaketa eraginkorragoa— baina, aldi berean, arriskuak azpimarratzen ditu, hala nola pribatutasunaren urraketa, datuen gehiegizko erabilera edo diskriminazioa. Dokumentuak printzipio nagusiak proposatzen ditu: giza eskubideen errespetua, irisgarritasun eta ekitate handiagoa, gardentasuna, datuen babesa eta irakasleen gaitasunen indartzea. Halaber, herrialdeei hezkuntza-sistemetan AAren erabilera gobernatzeko marko sendoak garatzeko gomendatzen die, eta komunitate osoaren —ikasleak, irakasleak, administrazioak eta gurasoak— parte-hartzea sustatzen du. Kontsentsu honek mundu mailako orientazio esanguratsua eskaintzen du hezkuntzan AA fidagarri, etiko eta gizarte-ongizatean oinarritua garatzeko.

UNESCOren Guidance for Generative AI in Education and Research dokumentuak Adimen Artifizial sortzailearen (AA sortzailea) erabilera etikoa, segurua eta arduratsua bultzatzeko orientazio praktikoak eskaintzen ditu hezkuntzan eta ikerketan. Gidak AA sortzaileak eskaintzen dituen aukerak aztertzen ditu —sormenaren sustapena, ikaskuntzaren pertsonalizazioa edo ikerketa-prozesuen eraginkortasuna— baina baita arriskuak ere, hala nola informazio faltsua sortzea, pribatutasunaren urraketa, datuen erabilera desegokia edo edukien egiaztagarritasun faltaren ondoriozko arazoak. Dokumentuak irakasle, ikertzaile eta erakundeentzako gomendio zehatzak jasotzen ditu: gardentasuna eta trazabilitatea bermatzea, giza gainbegiratze aktiboa mantentzea, datuen segurtasuna babestea eta AA sortzailearen erabilera arduratsua ikasleen ongizatearekin eta zientzia-osotasunarekin lerrokatzea. Bere helburua da AA sortzailea hezkuntza- eta ikerketa-sistemetan modu eraldatzaile baina etikoan txertatzea, kalitatezko ezagutza eta ikaskuntza sustatuz.

ISTEren Artificial Intelligence in Education ekimenak Adimen Artifizialaren (AA) erabilera eraldatzailea eta arduratsua sustatzen du hezkuntza-sistemetako irakasle, ikasle eta zuzendarien artean. Programak AAren potentzial pedagogikoa aztertzen du —ikaskuntza pertsonalizatua, atazen automatizazioa, ikasleen ahalduntzea eta gaitasunen garapena— baina aldi berean arrisku etiko eta praktikoak ere identifikatzen ditu, hala nola gardentasun falta, pribatutasunaren urraketa edo ereduen aurreiritziak. ISTEk prestakuntza, baliabide curricularrak, jardunbide egokiak eta tresna praktikoak eskaintzen ditu komunitate hezitzaileak AAren erabilera segurua eta eraginkorra txertatu dezan. Helburua da hezkuntza-komunitatea prest egotea AAren gaitasunak ulertzeko, kritika egiteko eta modu arduratsuan erabiltzeko, ikaskuntza-esperientzia aberasteko eta etorkizun digital inklusibo eta bidezko bat eraikitzeko.

ISTEren Standards for Educators gidak irakasle eta hezkuntza-profesionalentzako gaitasun digitalaren marko aurreratua eskaintzen du, Adimen Artifizialaren (AA) eta teknologia digitalen erabilera pedagogiko eraginkorra eta arduratsua sustatzeko. Dokumentuak hezitzaileek gaur egungo ingurune digitaletan behar dituzten trebetasunak zehazten ditu: ikasleen pentsamendu kritikoa eta sormena bultzatzea, ikaskuntza pertsonalizatua erraztea, datuen erabilera etikoa bermatzea eta teknologia modu seguruan eta inklusiboan integratzea. Markoak irakasleak lider gisa, diseinatzaile gisa, laguntzaile gisa eta ikertzaile gisa kokatzen ditu, eta teknologiak ikaskuntza-esperientziak aberasteko duen potentziala nabarmentzen du. Gainera, hezkuntza-komunitate osoan gaitasun digitalaren garapena sustatzen du, AAren eta beste tresna digitalen erabilera arduratsua eta bidezkoa bultzatuz. Gida hau funtsezkoa da hezkuntza-sistemetako profesionalek etengabeko aldaketa teknologikoetara egokitu eta hezkuntza kalitatean aurrera egiteko.

INTEFek argitaratutako Hezkuntza-eremuan Adimen Artifizialaren erabilerari buruzko Gidak AAren (Adimen Artifizialaren) erabilera arduratsua, segurua eta pedagogikoki aberasgarria sustatzeko orientazio praktiko eta eguneratuak eskaintzen ditu. Dokumentuak hezkuntza-sisteman AAren potentziala aztertzen du —ikaskuntza pertsonalizatua, ebaluazioaren hobekuntza, atazen automatizazioa eta irakasleen lana erraztu dezaketen beste aplikazioak— baina, aldi berean, arrisku nagusiak ere azpimarratzen ditu: datuen pribatutasuna, gardentasun eza, ereduen aurreiritziak edo haien erabilera desegokiaren ondorioak. Gidak irakasle, ikastetxe eta administrazioei zuzendutako jarraibide zehatzak biltzen ditu, hala nola giza gainbegiratzea indartzea, datuak arduraz kudeatzea, AA tresnen baliozkotzea eta eskolako komunitatearen parte-hartzea bermatzea. Bere helburua da AA hezkuntza-sisteman modu etikoan, inklusiboan eta eraginkorrean txertatzea, ikasleen garapena eta hezkuntza-kalitatea hobetuz.”

Eusko Jaurlaritzak eta Elhuyarrek argitaratutako Hezkuntza-eremuan Inteligentzia Artifizialen erabilerarako Gidak (2025) orientazio praktiko eta eguneratua eskaintzen du AAren (Adimen Artifizialen) erabilera arduratsua eta pedagogikoki egokia bultzatzeko. Dokumentuak hezkuntzan AAren potentziala aztertzen du —ikaskuntza pertsonalizatua, zeregin errepikakorren automatizazioa, baliabide didaktikoen aberastea eta analitika aurreratuen erabilera— baina arriskuak ere identifikatzen ditu: datuen babesaren urraketak, gardentasun eza, aurreiritzi teknologikoak eta ikasleen autonomia murrizteko arriskua. Gidak irakasle eta ikastetxeei laguntzen die AA tresnak modu kritikoan hautatzen eta ebaluatzen, giza gainbegiratzearen garrantzia azpimarratuz eta datuen kudeaketa etikoaren alde eginez. Halaber, ikasleek AAren erabilera kontziente, arduratsu eta inklusiboa garatzeko jarraibideak eskaintzen ditu. Helburua da AAren integrazioa hezkuntza-komunitate osoaren ongizatea eta hezkuntza-kalitatea hobetzeko tresna bihurtzea.